Chao Anh!
That khong ngo la em lai duoc lam quen voi mot nguoi trong gioi" nghe thuat" nhu anh.
Em chac rang thoi quen lang thang tren duong pho cua em chi co doi chut gi do giong anh ma thoi.Vi em khong giong mot ke phieu lang thuc su nhu anh dau.Va lai khi lang thang tren khap pho phuong HaNoi ,em thuong di chung voi mot co ban than ma it di mot minh lam.Vi khi do cam giac don doc tren con duong dai voi nhung suy nghi mien man ve moi dieu se khien em cu muon di mai ,mac du chang biet se gap gi o nhung nga re hay o cuoi con duong.
That tinh co, vi em cung rat thich xem tranh ve mac du chi hieu het suc mo ho ve thu nghe thuat nay va chi cam nhan duoc cai dep thong qua mot thu " linh cam" hay mot thu "nhan thuc" tu nhien ma sinh ra von da vay!Anh co mo phong tranh rieng khong?Hay anh co biet nhung trien lam tranh nao do ma anh cho la nen xem thi anh co the mail cho em biet duoc khong?
Cam on anh nhieu!Tam biet
Chao Anh!
Chuyen di xa cua anh ra sao? Co gap nhung dieu moi me va thu vi khong?Cam giac cua anh khi tro ve Ha Noi sau mot chuyen di xa ra sao ?Cam on anh vi da viet thu hoi am cho em va cam on nhieu vi anh da khong tiec loi khen tang mot " co be con" nhu em.Chua he co ai khen em la" khiem nhuong va biet quan tam toi nguoi khac".
Va neu qua that la em co nhung duc tinh nhu vay thi deu la nho hoc tap duoc o chinh co ban than cua em.Trong doi em, co le dieu may man nhat la co duoc mot nguoi ban nhu vay.Khong chi doi voi em ma voi rat nhieu nguoi ban khac, co ay la mot nguoi rat tan tuy, het long vi ban be va dac biet la biet chia se , cam thong.Co ay san sang ngoi nghe em huyen thuyen hang gio dong ho ve nhung van de chang ra dau vao dau ca va san sang giup em bat cu viec gi,bat ky luc nao em can.Tiec thay, Troi lai khong phu cho co ay mot nhan sac tuong xung voi nhung pham chat ma co ay co .Doi voi em thi co ay dep nhung doi voi cac chang trai ma co ay thich thi ho lai khong de mat toi hoac neu co thi toan la nhung anh chang" nhat nheo", chang thich hop voi co ay chut nao ca.Nhieu khi em tu hoi hinh nhu tat ca dan ong ,con trai tren the gian nay deu chi quan tam den moi mot dieu la sac dep ben ngoai.Con anh thi sao?Anh cung co mot nguoi ban tam dac nhu vay chu?
Em hoi thac mac mot dieu la tai sao mot nguoi thich lang thang nhu anh lai tinh chuyen gia tu san choi Internet-mot noi ma nguoi ta cung co the di mai ma khong chan vi co biet bao dieu bi an hua hen dang sau no.
Mong nhan duoc cau tra loi tu phia anh som.
Chao anh!
Cach ma anh viet thu cho em khien em thuc su xuc dong.
Em rat mong duoc doc nhung dong suy nghi chan thuc nhat cua mot nguoi, nhat lai la mot nguoi khac gioi.
Thuc ra ,em rat ngai cham vao cai "the gioi rieng" cua mot nguoi nghe si nhu anh.
Em so rang con nguoi thuc cua em khi xuat hien truoc anh lai tro nen qua doi tam thuong.
Doi luc chinh em cung chang hieu noi minh muon gi va dang di tim dieu gi.Em chang doi hoi gi o nguoi ban khac gioi cua minh ;nhung nhu the cung co nghia la em dang doi hoi rat nhieu boi em khong biet dat yeu cau nao cao hon yeu cau nao.
Vi the, em rat boi roi khi anh viet rang " tu lau anh mong co mot nguoi ban gai nhu the..".
Em tu hoi rang, lieu em co phai la mot "phan rat nho" hien huu trong nguoi con gai ma anh dang di tim.
Chinh vi vay, em khong the cho phep ban than minh lam hong buc tranh "nguoi ban gai" trong tam tuong cua anh.
Em chi cho phep minh dung tu xa ma chiem nguong hinh anh do voi mot niem khat khao vuon toi ,nhung co le chang bao gio dat duoc.
Anh biet khong,em rat vui thich khi duoc lam quen voi mot nguoi con trai co tam hon khoang dat va phong phu nhu anh.Dung truoc anh, em cam thay minh qua nho nhoi va "the gioi" cua rieng em that la chat hep ma em thi kho co kha nang thoat ra khoi no.
Chuyen di DaLat vua roi voi 2 nguoi ban gai lam cho em thay hung phan hon, thay cuoc song nay phong phu hon em tuong tuong ; lam cho cuoc song cua em bot phan don dieu, te nhat.Do la chuyen di xa nha dau tien cua em ma khong co nguoi than nao can thiep vao va em that su duoc tu do ngam nghia,thuong thuc nhung gi minh thich
Anh nghi sao ve canh DOI THONG 2 MO o Da Lat?anh da ve buc tranh nao ve no chua?
Truoc kia ,em cung o khu Hoan Kiem nhung bay gio thi khong ,nen biet dau anh em minh lai la hang xom trong qua khu.
Thoi nhe! Tam biet anh
Chao anh!
The la chung ta lai gap nhau tren nhung trang viet.
Em khong the nao ngan minh gui tiep di nhung dong hoi am.Vi em cam thay se rat co loi khi lam anh phai doi lau.Mac du, hom qua em vua bi nga vo dau ( that la may vi khong nang lam , chi bi cat mat mot chut toc o tren dau va phai nghi lam mat 1 ngay).
Em so rang neu de anh phai doi lau, rat co the anh se "tan bien" mat va em se chang the nao yen on song voi mot loat nhung cau hoi tu dat ra trong dau ve su " mat tich" do.
Em khong the nghi rang co mot luc nao do chung ta lai "can y de noi " ,boi chung ta da bat dau noi gi dau ma cuoc song nay thi co biet bao dieu de ma chia se.Vi vay ,xin anh dung phien muon ve viec em khong the doi dien voi anh.Em rat buon khi phai lam anh phien long nhu vay.Tha loi cho em nhe!
Anh noi dung, tu trong sau tham long minh, em rat mong duoc chia se tinh thuong yeu voi nguoi ma em yeu qui va ton sung nhung em lai khong the neu ....Em nghi do chinh la bi kich cua ban than em...cho du sau do se la nhung chuoi ngay vo nghia voi chinh minh.
Anh co that vong vi su yeu duoi nay cua em khong?Xin hay cho em vai loi khuyen,anh nhe!
Mong thu anh.
Chao anh!
Cam on anh vi tat ca nhung loi tot dep da danh cho em.
Em chac rang "mai toc" cua em cung phai len tieng "cam on " anh day! Vi tu lau, mai toc ay khong con dep nua va chang con ai khen,thanh ra em cung chang con may quan tam toi no nua.
Hoi con hoc pho thong,em cung duoc cac ban trai,ban gai khen mai toc dai cua minh .Roi co mot thoi gian dai khung hoang tinh than ( 3 nam cuoi Dai hoc) khien em chan ghet moi thu va em da quyet dinh cat toc kieu con trai.Trong suot thoi gian do, chang co chang trai nao dam toi gan em vi tinh cach cung nhu hinh dang chang co ve gi la thuy mi ca.
Con bay gio, em bat dau de toc dai tro lai .Mot phan vi cong viec doi hoi phai co ve ngoai chung trac, mot phan vi em thay minh qua vo loi khi doi xu voi mai toc cua minh nhu vay.No co loi gi dau chu!
Doi luc ngam nhin cac co gai khac di tren pho voi mai toc dai de xoa tung bay theo gio, em cung mong muon duoc nhu vay, va the la......bay gio neu de xoa ra thi toc em chac cung co the "dua nghich" voi gio duoc.Nhung than oi! bay gio dang la..mua toc rung,nen em dang "bat phat" no bang cach buoc tum lai dang sau.Va hinh nhu luc nay thi trong em dang thuong hon la mai toc cua em.
Anh a!Khong biet co phai vi nhung cuoc khung hoang vua qua da khien em huong toi ton giao khong.
Em da an chay cach day 1 nam( 2lan/1 thang) va doi luc tam hon thu thai, khong nhuom mot chut suy tu gi thi em di le chua .Sao anh khong thu thoa hiep voi nhung mau thuan cua chinh minh va xoa diu moi noi dau bang cach huong toi "coi hu vo" cua Duc Phat.Tuy rang de lam duoc dieu nay khong phai la de ; hon nua anh lai lai la mot " chang lang tu" dang di tren "duong tran the" de nem trai nhung mui vi cua cuoc doi nay, cho du dang cay day nhung cung khong thieu ngot ngao ma o coi Niet Ban khong co.Nhung du sao khi co duc tin, anh cung co the tu can bang cam xuc cua minh mot cach de dang hon ma khong can ai giup.Anh nghi sao ve dieu nay?
Anh a! Xin dung uu tu gi,vi tu nay em se luon mim cuoi moi khi doc thu anh cho du cach anh viet luon khien em xuc dong muon khoc.Em cung rat yeu anh, "Nguoi trong mo cua em " a!
Giac mo nay dep qua phai khong anh?Mong sao no cu keo dai mai the nay va chi the nay ma thoi!

--------------------------------------------------------------------------------------

Ghi chú ảnh trên : Kim xưa_Tranh sơn dầu của Bùi Thanh Phương

Cũng có người hỏi Bùi Xuân Phái : Nếu không được làm họa sĩ ,ông sẽ chọn cho mình nghề nào ? BXP đã bối rối,và nói rằng, ông chưa bao giờ nghĩ đến tình huống này. Ông bảo tư chất sinh ra đã dành cho mỗi người mỗi nghiệp dường như là bản mệnh vậy.Ông đã đưa thí dụ : nếu cấm không cho Van Gogh vẽ, chắc chắn ông này sẽ phát điên,bởi ông ấy có nhu cầu giải tỏa những căng thẳng bằng hội họa,Van Gogh đã dùng mặt toile để ném ra những tâm trạng đang bị dồn nén,vì thế ,có thể hiểu ,Van Gogh sẽ không thể làm được nghề nào khác ngoài việc vẽ, và BXP cũng vậy.
Bạn hỏi :chim nào, hoa nào, khung trời nào giống tánh tình của BXP? Đến đây tôi thấy bạn đã bắt đầu lãng mạn và rơi vào tình yêu với BXP rồi. Mà tình yêu thường bắt đầu cuộc hành trình của nó từ lãng mạn,phải không bạn ?
Có một sở thích của BXP mà người ta chưa biết đến,đó là mỗi khi không bận với giá vẽ, ngoài việc ông có thói quen ghi chép những suy nghĩ của ông về nghệ thuật ,BXP còn chép Kinh Phật (Kinh Pháp Cú). BXP là người thấm nhuần tư tưởng của Phật.Khi xưa,tôi có quen một cô gái chuyên gia về môn Phật học,trong lần tôi đưa cô về nhà chơi ,gặp BXP,cô này đã tỏ ra ngạc nhiên và thú vị khi thấy BXP hào hứng trao đổi về chuyên ngành của cô.Tên cô là Cẩm Vinh, một năm sau đó, Cẩm Vinh trở thành con dâu của BXP

Ghi chú ảnh trên : Chân dung Cẩm Vinh_Tranh sơn dầu của Bùi Xuân Phái

Phương giới thiệu bài của Nguyễn Quân được viết từ năm 1984.Bài này Nguyễn Quân viết lời bình cho bộ phim truyền hình giới thiệu cuộc đời và tác phẩm của Bùi Xuân Phái nhân lần đầu ông được phép ra mắt công chúng với cuộc triển triển lãm cá nhân đầu tiên (1984) và cũng là duy nhất trong đời ông.(Bài do Phương ghi lại qua lời đọc trên băng hình của chương trình VTV3)

...Có thể nói từ hơn 40 năm nay họa sĩ Bùi Xuân Phái gắn bó với Thủ đô với những phố cổ và những căn nhà cũ kỹ.
Căn nhà bề bộn ở 87 phố Thuốc Bắc của ông nằm giữa nét thấp đường cao ,giữa vô vàn xanh lơ nhẹ,đỏ,lục,"ghi",nâu ấy,những ô cửa sổ nhỏ như những bì thư,như những trang vở học trò,mở ra ,khép lại ngỡ ngàng với những sinh hoạt hằng ngày đã thành thói quen cứ lặp đi lặp lại để trở thành các lề thói của Thủ đô thanh lịch. Bùi Xuân Phái sống rất giản dị,dễ chiều,khiêm nhường đến rụt rè.
Bùi Xuân Phái có tới hàng ngàn bức tranh,nhiều bức khổ vừa,nhiều bức nữa là khổ nhỏ,rất nhỏ.
Tranh của Bùi Xuân Phái thường có đường viền đậm nét như ở tranh dân gian ĐôngHồ,không cứng mà run rẩy,tung tẩy,mà cô đọng khuôn hình,vừa làm cho người và vật như đang chuyển động,vừa sống với cái cũ kỹ của vật liệu,với thời gian,vừa mới mẻ ,khác thường dưới nắng đột ngột của những ngày đẹp hay sạch sẽ tinh tươm sau một cơn mưa ,ở trong nhà nhìn ra hay đi trên đường phố. Ta bắt gặp trong cái đông đúc của phố phường những khoảng bằng lặng vắng vẻ,lúc đó các chi tiết sinh hoạt hiện lên thật thú vị : đồ lề bơm vá xe đạp,bác xích lô đang đạp xe,em bé chạy trên hè...Những nét sinh hoạt hồn nhiên ấy trong tranh cũng như những tia nắng,những hạt mưa làm toàn bộ không gian vô tri giác trở nên sinh động-Người Hà Nội thấy ở đây quê mình, cái cảm giác về cố hương ít còn thấy ở dân đô thị náo nhiệt ồn ào.Người Hà Nội thấy ở sau mỗi mái nhà,mỗi ô cửa sổ,mỗi mảng tường,mỗi vỉa hè,mỗi cây đa,mỗi mái chùa,mỗi am thờ,mỗi cành cây,một dáng ngồi,một dáng đi,đứng,một góc chợ,một chiếc xe bò,một tà áo rực qua đường,một bóng nắng nghiêng,thấy thời gian lịch sử không trôi đi qua mà còn lắng đọng như phù sa trên những triền sông,ở đó bàn chân ta ấm áp cái từ xa tới,từ xưa tới và trở nên kề cận với da thịt mình.
Cái tình ấm áp tỏa ra từ con mắt chân tình đó đã làm cho một mảng của đời sống phố phường vốn như rời rạc,tủn mủn ,vỡ vụn trở thành một toàn cục,một phát ngôn trọn nghĩa về các trạng thái tâm hồn,về những xúc cảm đẹp của con người.
Tranh của ông như người bạn cũ lâu ngày gặp lại,vừa mới mẻ ,lạ lùng vừa quen thuộc từ thủa xưa.
Ở Bùi Xuân Phái ,thiên nhiên rất gần với ta,sương và khói,mây và trời,rừng và núi ,những cảnh nông thôn gần gũi và thân thiết như cái ấm ,cái chén trong nhà.Ông thích vẽ những khuôn mặt không đẹp một cách thông thường (ở tất cả chân dung của ông,người ta thấy người mẫu thường là những người rất thân với họa sĩ,đưọc ông dành tất cả tình cảm như vợ con,anh em,người hàng xóm,bạn bè đồng nghiệp)

Họa sĩ Bùi Xuân Pháikhông bao giờ tự ngắm mình,chỉ suy ngẫm để ngẫu nhiên lạc vào tâm tư của chính mình,tự họa và chân dung của ông không là gương soi diện mạo,mà là gương soi của đường điện tâm đồ của xúc cảm bên trong.ở dưới mặt tranh ,lịch sử của cá nhân ,nắng gió của thời gian,dấu vết của lao động,của đau đớn và niềm vui,đọng lại như dấu ấn của số phận,kỷ niệm của đời người.
Nguyễn Quân

Bức ảnh chụp Bùi Xuân Phái vào những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời ông. Họa sĩ đang vẽ tặng cho người hâm mộ vào cuốn thơ Hồ Xuân Hương.Bạn nhấp chuột vào đây để xem bức họa mà BXPhái đang vẽ (hình cuốn sách trong bức ảnh được xoay ngược lại)

Vào đây

XEM TRANH BÙI XUÂN PHÁI :

Bùi Xuân Phái (1920-1988) sinh và mất tại Hà Nội, Việt Nam, ông tốt nghiệp trường Cao Ðẳng Mỹ Thuật Ðông Dương năm 1946. Là họa sĩ có số tác phẩm đồ sộ với nhiều thể loại và đề tài khác nhau, nhưng nổi tiếng nhất là những tranh vẽ phố cổ Hà Nội, tranh Chèo, Khỏa thân,Cảnh quê, tranh vẽ Miền biển... Ông vẽ trên vải, trên giấy, trên bảng gỗ, thậm chí cả trên giấy báo khi không có đủ nguyên liệu. Ông dùng nhiều phương tiện hội họa khác nhau như sơn dầu, màu nước, phấn mầu, chì than, bút chì v.v... Các tác phẩm của ông biểu hiện sâu xa linh hồn người Việt, tính cách nhân bản và lòng yêu chuộng tư do, óc hài hước đậm nét bi ai và khốn khổ.

Entry này Phương giới thiệu bài viết xuất sắc của Lã Xuân Giang ,đưa ra những nhận định và góc nhìn mới về nghệ thuật của Bùi Xuân Phái :

Tấm chân tình trong tranh Bùi Xuân Phái

Mặc dù xuất thân từ một nền hội họa sơ khai của Việt Nam, nhưng những thành tựu về nghệ thuật, cố họa sĩ Bùi Xuân Phái xứng đáng đứng vào hàng danh họa của thế giới.
Danh họa tầm cỡ nào? Ngang hàng với Picasso hay Van Gogh?
Những câu hỏi này không có ý nghĩa, bởi vì trong hội họa, mỗi người là một cõi riêng. Hội họa không có biên giới. Hội họa là cuộc hành trình của người họa sĩ và những trăn trở của chính mình. Những tác phẩm nghệ thuật cao để lại có thể làm rung cảm người khác về cuộc trăn trở kiếm tìm đó.
Rất may, thế kỷ 20 đầy biến loạn của Việt Nam đã có một Bùi Xuân Phái. Ông ghi lại không gian, quan hệ, hoàn cảnh, con người bằng sự rung cảm của riêng ông đối với những gì chung quanh. Cái riêng của ông đã một phần nào đó mang sẵn cái chung của mọi người. Và người đời cảm động đặt tên cho những bức tranh đường phố Hà Nội của ông là "Phố Phái".
Lời nói, chữ viết không thể diễn tả hội họa một cách rốt ráo được, bởi vì bản thân hội họa là một ngôn ngữ riêng, không lời, với những đặc tính màu sắc, đường nét, hình thể không có trong những ngôn ngữ khác. Hiểu hội họa đòi hỏi một khả năng cảm nhận cao. Khả năng cảm nhận tinh tế đó chỉ có thể có được, sau khi trải qua một quá trình mở lòng rung động trước thế giới hội họa.
Đành rằng hội họa là vô cùng, và khó nói, nhưng nếu phải dùng ngôn ngữ chữ viết để nói về Bùi Xuân Phái, phải nói như thế nào?
Bùi Xuân Phái cũng như đa số họa sĩ, đi tìm "cái đẹp". Nhưng là một cái đẹp chủ quan. Cái đẹp của người này, có thể là cái xấu đối với người khác. Cái đẹp có thể cụ thể, có thể trừu tượng. Có người thích cái đẹp của màu sắc. Có người thích đường nét, ánh sáng. Có người thích phong cảnh, có người thích nhân vật. Có người thích triết lý. Có người thích sự mông lung, bất định. Cho nên "cái đẹp" trong hội họa chỉ là một chữ vay mượn, giữ chỗ dùm cho một cái không thể định nghĩa được. Nhưng cái đẹp có thể cảm nhận sau khi tác phẩm đã hình thành.
Cái đẹp đối với Bùi Xuân Phái là sự chân thành trong việc diễn đạt tình cảm của mình với xã hội, con người và không gian quanh mình.
Tại sao những người khác vẽ một cách chi tiết, trong khi có vẻ như, Bùi Xuân Phái lại vẽ một cách hồn nhiên. Có phải tại ông không thể vẽ "hay" như thế chăng? Không phải! Tại vì ông muốn loại bỏ hết những gì không quan trọng để chỉ giữ lại cốt lõi bản chất của sự rung động trong ông. Ông phải là một người rất tinh tế trong cảm nhận để có thể làm công việc loại bỏ đó.
Những bức tranh về phố Hà Nội của ông, người xem nhận ra ngay nét quen thuộc, không những chỉ trong cảnh vật, mà kể cả những điều trừu tượng hơn, như quan hệ giữa con người với nhau, tình cảm chòm xóm.
Đã có biết bao nhiêu tấm ảnh chụp cảnh phố phường Hà Nội, nhưng khi xem tranh Bùi Xuân Phái, chất Hà nội vẫn đậm đặc tiêu biểu hơn.
Làm sao ông có thể làm được điều đó bằng những đường nét và màu sắc trông rất đơn giản thế nhỉ?
Bí mật của nghệ thuật Bùi Xuân Phái không chỉ nằm ở đường nét và màu sắc, mà còn ở những mảnh hình thù, tạo nên một quan hệ hỗ trợ lẫn nhau. Những mái nhà đơn giản hình xéo, mảng tường hình vuông, cái lớn, cái nhỏ, lập đi, lập lại, trồi sụt như một giai điệu tạo ra một cảm giác hài hòa, lãng mạn và nương tựa lẫn nhau. Bầu trời bị cắt ngắn, con đường chật hẹp chứa những con người với những vật dụng quen thuộc dễ nhận diện, như chiếc nón, trụ điện đường, xe đạp, xe xích lô tạo ra cảm giác gần gũi thân quen. Chỉ vài màu sắc đơn giản nhưng đặt ở những vị trí đan kết lẫn nhau, vô hình gợi lên một quan hệ chặt chẽ. Cuối cùng, phong cảnh đường phố có sẵn từ trong ký ức của mọi người, làm nền để gắn chặt mọi thứ lại với nhau trong một rung động cộng hưởng cao độ.
Đường nét và màu sắc của Bùi Xuân Phái phảng phất truyền thống dân gian, cho nên lại càng tăng thêm tính chất đặc thù Việt Nam.
Cái đẹp của Bùi Xuân Phái là thế. Là sự chân thành trong diễn tả tình cảm của mình. Phố phường Hà Nội có thể cũ kỹ, chật chội, nghèo nàn, nhưng chứa đựng một vẻ đẹp chơn chất, ấm cúng tình người. Ông đã tìm ra một ngôn ngữ hội họa riêng để diễn tả nó.
Loạt tranh "Chèo" của Bùi Xuân Phái cũng cực kỳ linh động. Chỉ cần nhìn một bức tranh của hai diễn viên chèo đang diễn xuất trên sân khấu, mà người xem tranh có thể nghe được âm nhạc và tiếng hát chèo văng vẳng. Kỳ lạ chưa? Làm sao có thể làm được như thế nhỉ?
Dùng khả năng nắm bắt tinh tế bản chất của sự việc, ông có thể tái tạo nên một hình ảnh để gợi mở tình cảm và ký ức của người xem. Nghe được tiếng đàn, tiếng hát chèo là bởi vì ký ức âm thanh được họa sĩ mở cửa và gọi về.
Để diễn tả sự linh động trên sân khấu, ông dùng sự tương phản. Khi nhân vật nữ đưa tay lên trong tư thế động, hai cánh tay của nhân vật nam cứng nhắc, song song, nghiêm chỉnh đặt trên đùi. Sự tương phản này có tác dụng cường điệu hóa những cử động được diễn tả. Bức tranh vì thế trở nên rất chặt chẽ vì những quan hệ phụ thuộc hỗ tương lẫn nhau. Màu sắc và đường nét được đơn giản hóa, để những quan hệ này càng rõ rệt hơn nữa.
Mặc dầu người khác có thể phân tích một vài yếu tố làm nên sự thành công của bức tranh, nhưng không phải ai cũng có thể tái tạo lại sự thành công của Bùi Xuân Phái. Bằng chứng là đã có nhiều người bắt chước vẽ phố Hà Nội, nhưng không thành công.
Để vẽ được như thế, ngoài phần ý tưởng và kỹ thuật ra, còn tùy thuộc rất nhiều vào nhãn quan và khả năng phát hiện những quan hệ làm nên cái đẹp. Nhãn quan về cái đẹp của một cá nhân, như Bùi Xuân Phái, chỉ có thể là của riêng của Bùi Xuân Phái. Không những thế, bút pháp của Bùi Xuân Phái đã đạt tới mực độ thượng thừa. Chỉ một vài nét thôi cũng đủ làm cho người xem thổn thức rung động.
Có thể trước và sau Bùi Xuân Phái, không có ai có thể vẽ được như Bùi Xuân Phái. Và đó là một dấu hiệu của đỉnh cao nghệ thuật. Một cõi riêng. Mọi so sánh chỉ là vô ích.

Lã Xuân Giang

Anh Phuong la nguoi noi nghiep rat kho cua bac BXP,anh da co trong trach bao quan tot tat ca nhung tranh bac Phai de lai cho gia dinh va hau the;theo anh, 20 nam qua, chuyen bao quan va truyen ba nghe thuat cua BXP theo anh da duoc lam dung theo y muon cua anh khong?hay anh da phai lam vao canh "CHANG DANG DUNG",da lam nhung chuyen ngoai y muon vi thoi cuoc dua day ma bay gio lai hoi tiec va neu co co hoi,thi chuyen do khong xay ra nua?

BXP khi giã từ nhân thế (1988),ông đã để lại cho gia đình trên 500 bức tranh sơn dầu và bột mầu (không tính những bức hình họa và những phát thảo ,nghiên cứu). Vài ngày trước khi BXP mất (ông qua đời vì ác bệnh ung thư phổi và kể như cái chết của ông đã được báo trước), tôi cũng đã nói chuyện với ông một chút về vấn đề di sản mà ông để lại,dường như muốn làm vui lòng ông, tôi đã quả quyết rằng: "Nếu sau này bố mất,tranh của bố sẽ được tăng giá gấp 20 lần !" khi đó tôi thấy ông không nói gì mà chỉ mỉm cười hiền lành.Và tôi đã thực hiện đúng điều mà tôi đã nói với BXP.Vì thế tôi đã phải hứng chịu nhiều chỉ trích từ trong gia đình lẫn bên ngoài đời sống,(vào thời ấy )đó là một cái giá khùng điên ,mọi người cho rằng tôi đã hoang tưởng...Khi đó, khách đến nhà xem tranh BXP, tỏ lòng khâm phục và khen ngợi hết lời nhưng đến khi hỏi mua thì họ nghe được một cái giá mà cả người nói lẫn người nghe đều cùng choáng váng.Phải đợi một vài năm sau khi BXP mất, tôi mới bán được một bức đầu tiên với cái giá mà mọi người đã cho là khùng ,và từ đấy tôi mới lấy được sự tin tưởng của người nhà vào những quyết định của mình.
Bạn hỏi tâm trạng của tôi khi lâm vào cảnh "Chẳng đặng đừng" ? Hơn ai hết, tôi là người hiểu ,khâm phục và trân trọng nghệ thuật BXP,nhưng là người phải đứng trước sự lựa chọn 1/ Vùng lên làm cuộc cách mạng kinh tế cho gia đình? 2/ Giữ lại tất cả tác phẩm của BXP? Tôi đã không thiên hẳn về phía nào,và đã chung sống với cả hai sự lựa chọn đó, nghĩa là nếu phải chia tay một bức họa nào đó của BXP thì đều phải xác đáng, đúng người, đúng việc.Mặt khác ,ngay từ đầu, tôi đã đặt ra chiến lược và mục đích là phải công bố dần dần những thành qủa lao động nghệ thuật của BXPhái để công chúng được biết tới.Bắt đầu từ năm 1990 ,khởi đầu cuộc triển lãm đầu tiên trong chương trình "Bùi Xuân Phái -Tác phẩm chưa trưng bày" (nghĩa là trong triển lãm chỉ trưng bày những bức chưa công bố)do Gia đình tổ chức hằng năm nhân ngày sinh của họa sĩ (1.9.1920) và kéo dài được đến 6 cuộc triển lãm mới kết thúc được chương trình này.

GERARD :Anh da tra loi:"Neu toi phai chia tay mot buc hoa nào do cua BXP thi dieu do phai xac dang, dung nguoi, dung viec".Thi khi anh (dan anh trong gioi my thuat) gap nguoi do, anh se de Kinh te tren tinh cam hay nguoc lai de Tinh cam tren kinh te??

Xem ra câu trả lời trước của Phương về đề tài "Đi hay ở " của những bức tranh đã chưa làm bạn dịu đi được những bức xúc. Những bức xúc của bạn,nghĩ cho cùng là có lý và có thể hiểu được .Những phản ứng không hài lòng trước việc tác phẩm của danh họa VN bị bán đi ra nước ngoài là đương nhiên và còn là cần thiết của mọi người dân Việt có tấm lòng quan tâm đến di sản văn hoá dân tộc.
Khi bạn hỏi tôi bằng cả một câu : "anh se de Kinh te tren tinh cam hay nguoc lai de Tinh cam tren kinh te??" Vậy Phương sẽ phải trả lời bạn thế nào đây ? Hoặc là trở thành kẻ lý tài hoặc là kẻ nói dối ? Và Phương nhận thấy, cách trả lời như thế nào cũng sẽ bị người ta hiểu theo một trong 2 cách trên thôi,tạm thời cho Phương khất nợ vậy.
Chuyện Phương điều hành và quản lý di sản BXP đã để lại, là một câu chuyện dài không thể chỉ nói bằng vài hàng chữ .Tuy vậy ,cũng nên nói khái quát một chút, là bao giờ nó cũng được đặt trong tình trạng chủ động và "cảnh giác" bởi từ khi BXP mất đến nay, Phương đã quá mệt mỏi và không có hứng thú gì trong việc chống đỡ những đợt "tấn công" từ phía khách hàng. Đã có những vị khách được giới thiệu là "Chiếc máy ủi" ,chỉ cần mình gật một cái là người ta sẽ " ủi sạch trơn" nghĩa là mình sẽ chẳng còn bức tranh nào của BXP nữa.Gần đây có một sự kiện thật sự ấn tượng đã xảy ra khi người ta (một nhà sưu tập tranh nổi tiếng ở VN) đặt vấn đề với Phương là muốn mua lại căn nhà tại 87 Thuốc Bắc,nơi mà BXPhái đã gắn bó cả đời mình ,sống và vẽ tại đó. Cho dù đó chỉ là lời dạm hỏi, nhưng cũng đủ để Phương cho rằng đó đã là giới hạn cuối cùng của sự "tấn công" và đợt "tấn công" lần này, thậm chí còn mang tính chất huỷ diệt mà hiểu theo nghĩa nào cũng thấy đúng.Đấy là bi kịch chứ may mắn gì khi mình phải nghênh tiếp các đại gia sưu tập,không những họ giằng ra khỏi tay mình những bức tranh đẹp nhất của BXPhái mà họ còn muốn lùa mình ra khỏi căn nhà mà BXPhái đã từng sống và làm việc.

Một thể loại hát rong xưa,hình ảnh đặc trưng về ban nhạc của người mù.Ban nhạc thường đi tốp 2 hoặc 3 người.Sức hấp dẫn của xẩm là ở những làn điệu hát với nhịp trống phách cuốn hút hoà cùng tiếng bầu, tiếng nhị nỉ non réo rắt ở cả nội dung dân dã của ca từ.Người hát xẩm tự sự về thân phận của mình, họ kể lể về nỗi thống khổ của những người nghèo khó, những cảnh đời ngang trái và những cuộc tình chia ly trong nước mắt. Phong cách biểu diễn của hát xẩm là càng tạo ra được nhiều sự bi lụy càng tốt : các bà,các cô nghe hát cũng dưng dưng lệ và thế là hăm hở móc hầu bao tưởng thưởng cho gánh hát.

Không gian sân khấu lý tưởng và thích hợp cho hát xẩm là ở nơi bến tàu, bãi chợ... Tàu điện vốn là một phương tiện giao thông phổ biến ở Hà Nội khi xưa, cùng với tiếng chuông tàu điện leng keng, những câu hát xẩm thê thảm được réo lên trong tiết trời âm u mưa lạnh, ấn tượng ấy rất khó quên,nó sẽ ám ảnh trong tâm trí người ta mãi.Tàu điện Hà Nội không còn nữa, cũng đồng nghĩa với việc đóng cửa một môi trường diễn xướng của xẩm- một loại hình nghệ thuật mang đậm dấu ấn made in Viet Nam.

Ngày nay những người hát xẩm rong thuần chất hầu như không còn thấy nữa, thể loại ca nhạc thực sự "đậm đà bản sắc dân tộc" này kể như đã tiêu vong và hình ảnh cùng điệu hát xẩm à ơi ,não lòng ấy cũng chỉ còn lại trong trí nhớ của những người ở lứa tuổi "một cõi đi về" .

Hy vọng một ngày nào đó người ta sẽ phải làm lại rất nhiều thứ mà trước đây vì quán triệt chủ chương ,đường lối,người ta đã hăm hở phá đi. Nhớ lần ở San Francisco,tôi đã phải đứng trong hàng người dài,xếp hàng mua vé(20$) để có được một chuyến đi trên chiếc tầu điện leng keng ấy(trong khoảng thời gian 15 phút), nhưng cũng thấy chưa được thi vị cho lắm vì nó thiếu vắng làn điệu hát xẩm .

Tôi vừa nhận được cái meo của một vị ngoại quốc :

Hello,
I was given this oil painting as a gift from my relative and was hoping to know a little about the artist. It appears as though the signature is “X Phai” and I was curious if you were aware if Bui Xuan Phai ever signed his paintings that way. Any information would be helpful.
Best Regards,
Paul

Ý kiến của Artistphương :
Nhìn bức tranh thấy buồn cười và bực mình,làm sao mà người ta có thể trơ tráo và thản nhiên gán cho bức tranh mô-ve gu như thế mà bảo là của Phái được cơ chứ ?
Bức tranh trên cho thấy : họa sĩ này nhìn thấy cái gì tương luôn vào tranh cái đó,xét theo lối vẽ,tôi nghĩ tác giả là người miền Nam. Tác giả bức tranh này không có lỗi,lỗi do bởi một kẻ nào đó đã có bức tranh này và muốn nó có thêm giá trị nên đã nên đã mạo danh Phái mà ký nhảm vào bức tranh rồi đem lừa dối người ta. Tôi cũng muốn lưu ý giới làm tranh giả là ,người ngoại quốc họ khôn và thận trọng hơn các vị tưởng, họ chỉ cần lên mạng gõ Bui Xuan Phai vào tìm kiếm là họ tìm thấy tôi ngay để có thể check bức tranh mà họ có, xem là của thật hay của giả.

Các bạn có thể vô đây http://www.buixuanphai.com/fauxphai.html để xem những bức tranh giả của BXPhái và của Nguyễn Sáng xuất hiện trên Internet. Vì thấy những bức trang giả này được vẽ xấu một cách thê thảm nên tôi đã chỉ đưa đường link mà không muốn chúng chiếm chỗ trong blog của tôi.

Để hiểu về BXPhái,về phố cổ Hà Nội ,cần có sự nghiên cứu chuyên sâu để có một cuốn sách viết về BXPhái với đề tài phố cổ Hà Nội ,tôi nghĩ, cần phải bỏ vào đó khoản thời gian ít là 2 năm tập trung vào công trình này mới có thể có một nghiên cứu giá trị mang sức thuyết phục giúp mọi người nhìn nhận một cách hệ thống về ông,về nhân cách nghệ sĩ,cuộc đời,con người và tên tuổi đã gắn liền với những bức họa về phố cổ Hà Nội.Mặt khác cũng quan trọng không kém là muốn hiểu và thưởng lãm được vẻ đẹp của phố cổ Hà Nội và tranh phố cổ của BXP,người ta cũng cần hiểu cả về kiến trúc,con người,môi trường sống và những biến thiên lịch sử trong thời của nghệ sĩ đã sống.Vì thế nên, vài dòng viết này chỉ mang tính khái quát
Người ta được biết bức vẽ đầu tiên của ông về phố đó là bức "Phố Hàng Phèn" vào năm 1940 trước khi ông vào học trường cao đẳng MTDD .Đây có thể được coi là bức tranh sơn dầu đầu tiên của ông về đề tài phố cổ Hà Nội.Bức này được ông gửi tham dự triển lãm Tokyo ,Nhật Bản,và đã được bán ngay tại triển lãm vào năm đó.
Từ năm 1950 đế năm 1960, giai đoạn này ,BXPhái chưa xác định rõ cho phong cách của ông và cũng chưa chuyên sâu hẳn vào một đề tài nào,ông thường có những bức vẽ mang tính thể nghiệm,đột phá,theo trường phái hiện đại lúc bấy giờ ,như người ta đã thấy ở những bức khỏa thân và tĩnh vật được thể hiện theo trường phái lập thể.Ông cũng có một số bức vẽ phố cổ ,nó được thể hiện kỹ lưỡng và nhiều chi tiết nhưng cũng chưa định vị rõ phong cách của ông.
Có thể chia ra ba giai đoạn (Thời kỳ) vẽ phố cổ Hà Nội của BXPhái :
-1960 đến 1970 : Thời Kỳ Nâu
-1970 đến 1980 : Thời Kỳ Ghi Xám
-1980 đến 1988 : Thời Kỳ Lam

Giai Đoạn Khởi Đầu 1950 đến 1960 :

Bức phố Hàng Thiếc _sơn dầu , được BXPhái vẽ năm 1952,chữ ký bên góc phải cho thấy giai đoạn này họa sĩ ký cả họ cả tên.Khác với những giai đoạn về sau này là tranh phố của ông luôn được khái quát và lược bỏ đi nhiều chi tiết trong thực tế.Bức này được nhà văn Nguyễn Tuân bày tại phòng khách cả vài chục năm..Đến năm 1984,khi BXPhái được phép tổ chức cuộc triển lãm cá nhân đầu tiên ,nhà văn Nguyễn Tuân đã tự nguyện đem bức phố Hàng Thiếc tặng lại cho BXPhái với ý muốn họa sĩ trưng bầy bức này trong triển lãm . Tôi nhớ hôm 2 bố con cùng tuyển chọn những bức tốt nhất, BXPhái nói với tôi :"Bố không muốn bày bức này vì người xem có thể sẽ thắc mắc vì đát tê 1952,Thủ đô chưa giải phóng mà sao họa sĩ đã có mặt tại Hà Nội.vào năm đó?"Đó là lý do mà cuộc triển lãm đầu tiên của ông đã không xuất hiện bức tranh phố xưa nhất này. Từ 1952 đến 1960 người ta vẫn chưa phát hiện ra nhiều bức vẽ của họa sĩ trong giai đọan này nên chỉ có thể xem những bức họa vào thập niên 50 là thời kỳ ban đầu của BXPhái khi ông ở độ tuổi ngoài 30.

Thời Kỳ Nâu 1960 đến 1970 :

(còn tiếp và sửa lại)

---

Thời Kỳ Xám 1970 đến 1980 :

Phố Tạ Hiền_Bột mầu_Vẽ năm 1970

Không thể chia ra từng thời kỳ của BXPhái một cách chi ly rốt ráo được,trong khi sáng tác chính người họa sĩ cũng không cần ý thức rằng mình phải vẽ bức tranh này cùng với gam mầu này để cho ra đời thời kỳ nâu,xanh,lam...bởi vì,trong nhiều trường hợp ,ở thời kỳ xám ,người ta lại bắt gặp những bức mang hòa sắc của thời kỳ nâu hay lam v.v..Tuy nhiên từng thời kỳ một ở mỗi bức tranh của BXPhái cũng có sự phản ánh trạng thái tinh thần và hoàn cảnh diễn ra trong cuộc sống của người họa sĩ.
Cũng không nên hiểu là hễ thấy bức nào mang tông mầu nào là xếp nó vào thời kỳ đó.Thường các chuyên gia về tranh Phái chỉ cần thoáng nhìn là biết ngay bức tranh đó được vẽ vào thập niên nào,bởi ngoài gam mầu và bút pháp,người ta còn căn cứ vào cảnh và người trong tranh của ông,thí dụ : thời kỳ xám (70-80) thì trên phố không có người đàn ông mặc áo dài và cầm ô đi trên hè phố như ở thời kỳ nâu và những người bán dong ở các thập niên cũng có trang phục khác nhau,các ô cửa sổ được vẽ khác nhau (Thí dụ ô cửa của thời kỳ lam được vẽ kỹ lưỡng và chi tiết hơn thời kỳ nâu,các ô cửa ở thời kỳ nâu chỉ được mô tả bằng một vệt mầu thẫm), xe bò vào thập niên 80 đã không được phép đi vào thành phố nữa v.v..Lưu ý là nghệ thuật của BXPhái luôn chân thành với cuộc sống,hầu như ở các bức tranh đều được ông thể hiện qua những ghi chép,phát thảo ,nghiên cứu kỹ lưỡng thực tế.Ông cũng nói rằng " Trí tưởng tượng của người ta rất yếu và hạn chế, làm sao bằng được với sự đa dạng ,phong phú và bất ngờ như thiên nhiên".
Trong thập niên 70 ,họa sĩ rơi và cảnh khó khăn ,ngặt nghèo cả về kinh tế và tinh thần. Trong nhật ký ông viết :" Cuộc sống nào thấy gì vui ? Chỉ thấy kinh khủng và kinh khủng." .... Thời kỳ xám, thập niên 70,BXPhái vẽ nhiều tranh phố cổ Hà Nội bằng bột mầu,nhiều bức được vẽ trên giấy báo và to bằng cả khổ báo ngày.Những bức Phố cổ Hà Nội vẽ bằng chất liệu bột mầu vẽ trên báo này họa sĩ thường thể hiện với gam mầu ghi xám.,phố trong tranh ông ở thời kỳ này đã bớt đi vẻ cô liêu,trầm mặc,nét vẽ tung tẩy,nhẹ nhàng, nhiều bức phố của ông trong thời kỳ này ngả dần theo hướng trừu tượng,nhiều bức được thể hiện bằng các thể nghiệm...đây là giai đoạn hưng phấn và được sáng tác nhiều tranh cùng các đề tài khác trong sự nghiệp của ông

Một số tranh của Bùi Xuân Phái ở thời kỳ xám :

Thời Kỳ Lam 1980 đến 1988 :

Chợ Hàng Bè_Sơn dầu_Vẽ năm 1984

Thời kỳ lam,từ năm 1980 cho đến hết 8 năm còn lại của cuộc đời Bùi Xuân Phái.Người ta cũng có thể gọi đây là thời kỳ cuối đời của ông.Những tác phẩm của ông trong thời kỳ này được "vượt biên" nhiều nhất và quần chúng rộng rãi trong nước và thế giới được biết nhiều đến tên tuổi Bùi Xuân Phái, phần lớn là được xem và có được những bức tranh của ông trong thập niên này.

(Sẽ cố gắng trình bày tiếp,mấy hôm nay khá bận và cũng bóp trán mãi cũng chưa lôi ra được những ý mới trong giai đọan này-Quan trọng là những nhận định đúng và mới )

Đọc thêm bài liên quan :
Mầu Thời Gian Trong Tranh Phố Phái