همه بـود و نبـود مـن تو بودی

بدونم هرچی باشم بی تو هیچم

بدونـم فرصـت بودن تـو بودی

همـه دنیـا بخـوان و تو بگی نه

نخـوان و تـو بـگـی آره تمـومه

همیـن که اول و آخـر تو هستی

بـه محـتـاج تو محتاجی حرومه

پـریـشـون چـه چیـزا کـه نبـودم

دیگه می خوام پریشون تو باشم

تـویـی کـه زنــدگـیـمـو آبـرومـو

بـایـد هـر لحـظه مدیون تو باشم

فقط تو می تـونی کاری کنی که

دلم از این همه حسـرت جدا شه

به تنهـاییـت قسـم، تنهـای تنهــام

اگـه دسـتـم تـو دسـت تـو نـباشـه

شعر: افشین یداللهی / تصویر: علیرضا تینای طهرانی

الف ـ نگاهی به سیر تحول در آثار مهکام: علی رغم آنچه که برخی از بزرگان ادبیات جهان ( مانند تالکین؛ خالق تریلوژی ارباب حلقه ها ) معتقدند و آن « عدم ارتباط منطقی بین نویسنده و اثر » است، این حقیر هر نوشته ای را آیینه ای هرچند کوتاه و کوچک از نویسنده اش می دانم که لااقل بخشی از اندرون او را آشکار می سازد. یک اثر، به ما می گوید که صاحبش چگونه فکر می کند، چگونه عمل می کند و چگونه نگاه می کند. اگر کسی « یاخته های مشوّش ذهن » را کنار « عبور از بودن » بگذارد، بعید است تصدیق کند که هردو، اثر یک نویسنده بوده و با فاصله کمتر از پانزده سال به نگارش درآمده اند. به اعتقاد اینجانب، « تردید » نردبان رسیدن به یقین نیست و فاصله اش با « انکار » به مراتب کمتر است. به عبارت دیگر، نگارنده را تصور بر آن است که نوشته های مهکام، تابع منحنی طبیعی آثار ادبی نبوده اند و ظهور پدیده ای به نام « عبور از بودن »، هرگز در امتداد سیر نوشتاری آثار پیشین مشارالیه تفسیر نمی شود. با اندکی جسارت باید عرض کنم حتی اثری مانند « آندرانیک » فاقد آن « یقین شهودی » است که در یکایک جملات « عبور از بودن » موج می زند. حسین مهکام از سایه تردیدی برخاسته از برآیند شرایط روحی ـ اجتماعی خارج شده و در ساحل روشن یقینی شهودی قدم می زند. تک تک داستان های « عبور از بودن » اشاره ای به همین مفهوم دارند و بر خلاف ظاهر سورئال خود، به شدت واقعی هستند. مهکام خود را در اشارات معماگونه و ایهام وار گرفتار نساخته و آن یقین شهودی را به صراحت در تمامی واژه گان کتابش فریاد نموده، سپس بی رحمانه به تصویر کشیده است. او حتی از ذکر آدرس آن تجلی گاه شهودی نیز خودداری نکرده. به قول خودش، « پلاک 18 ». غرض، ابدا ارزش یابی و مقایسه نوع نگاه حسین مهکام در نخستین و واپسین اثرش نیست. تنها می خواهم به این واقعیت غیر قابل انکار اشاره کنم که این دو اثر کاملا نامربوطند و البته هرکدام در زمان خود، به خالقشان مربوط بوده اند.

ب ـ نگاهی کوتاه به « عبور از بودن »: کتاب را برای مطالعه به دست گرفتم ولی به زودی دریافتم در هنگام مطالعه، به خودکار نیز نیاز دارم. هر داستان، حکایتی دارد که به دانه ای از یک تسبیح عقیق می ماند و رشته این تسبیح، همان پلاک 18 می باشد. مهکام شعارهایش را در قالب شعوری یقینی، لابلای سطرهای کتاب پنهان ساخته و گهگاه با خلق جملاتی خاصّ از آن پرده برداری کرده است. به جمله های زیر نگاهی بیندازید:

ـ « فقط آقا است که اینها را می داند و خوشا به حالش که اینها را به او داده اند، این دانستن را، این کلمات را و این همه حضور و بودن را » از داستان « پلاک 18 » / 11

ـ « همیشه وقتی بی اعتنا ضربه ای به توپ بزنی، گل می شود » از داستان « با آن چشم های زیبای غمگین » / 18

ـ « گاهی باید آرامش کسی را فروریخت، تنها برای اینکه بفهمد تنها نیست » از داستان « گریستن و زهر » / 24

ـ « تو اگر چنین کعبه ای داشته ای توی خانه ات، دنبال وصل آمده بودی میان خاک و آتش که چه بشود؟ می ماندی خانه ات، زودتر سیمت وصل می شد » از داستان « حواشی سرد حسرت » / 33

ـ « و حاج بابا، خشم آشکارش را بر زمین تف می کرد » از داستان « ارجاع من به من » / 41

ـ « به میرزا می گوید که به خاطر عروسی صاحب خانه، از گل های حیاط فارغ نشود » از داستان « خوانده ترین مهمان » / 46

ـ « آن وقت باید رها شد از همه چیز. باید دل را سپرد دست ارباب که با خودش ببردت؛ که دیوانه شوی و همه ات دل شود و آن گونه شوی که مولا فرمود » از داستان « تاریخ شفاهی » / 49

ـ « سگ خودش هم که نیست، مراقب داخل است. راست می گوید. در مرامش « شاید » و « إن قلت » ، یعنی حرف مفت. باید با بله و نه باهاش حرف زد تا جواب بدهد. مطلق. محض. محصول ارتباط با آن طرف » از داستان « همه آنچه سوخت » / 53

ـ « چیزی که عجیب بود، اینکه در تمام لحظاتی که با اشاره خواست اتوموبیل را نگه دارم و شیشه را پایین بکشم، با سرش اشاره می کرد. بعد که دقت کردم، دیدم هر دو آستینش خالی است » از داستان « اضطرار، اجابت » / 64

ـ « صندلی راننده خالی است و ما به سرعت رانده می شویم. ما؟ همین من که میان سرعت و خنده، از وحشت غرق اضطرار و بوی مرگ شده ام. و ناگاه می رسد آنچه همیشه ازش می ترسیده ام از مراجعه مستقیم با هیبتش. چیزی که در وصفش از تاریکی واژگان می توان یاد کرد » از داستان « بیداری » / 71

ـ « سرش را بالا آورد و در چشم هام چند لحظه خیره شد و بعد که دوباره دست به قلم شد محض حکّ کردن نام مولا سلام الله علیه روی عقیق یمن، زیر لب گفت: غلط زیادی نکن » از داستان « یک جرعه نگاه » / 76

ـ « چشم هام انگار به دریایی از نور باز شده باشند، رها می شوند در نگاه صاحب دست. می گوید: کجا بودی؟ می دانی چند سال است منتظرم؟ » از داستان « هجرت » / 87

ـ « می بینیم که وقتی جنازه را از چارچوب در بالای سرداب رد می کنند، جنازه ناخواسته می چسبد به در چوبی. روی دست های مردم هل داده می شود می چسبد به در چوبی، همان جایی که حاج اسماعیل می بوسید همیشه » از داستان « پناه » / 95

ـ « از روز اول هم گفتم که من هرچه بوده ام، حالا رسیده ام به جایی که می دانم فضای موجودم هدیه ناب است. از سر عُجب هم نمی گویم. تمام فراز و نشیب ها برای آنکه به اصل خط برسم، نوش جانم. اصلا باید آن ناهمواری ها را طی می کردم که به اینجا برسم. تازه حالا آمده ام توی باغ » از داستان « سلام » / 98

جملاتی که در بالا به آنها اشاره شد، جملات کلیدی داستان ها نیستند و نگارنده این سطور، بر اساس علاقه شخصی، آنها را دست چین نموده ولی همین اشارات برای فهم منظور مهکام در این مجموعه، کافی به نظر می رسند. عنصر مشترک تمامی داستان ها، اشکیست که هنگام مطالعه داستان ها بر گونه خواننده جاری می شود. گاهی شیرین ( مانند داستان « پناه » ) و گاهی تلخ ( مانند داستان « گریستن و زهر » ). برخی از بخش ها، بازنویسی یک حادثه واقعی هستند و پاره ای دیگر برداشتی آزاد از همان یقین شهودی که ذکرش گذشت. قلم حسین مهکام در « عبور از بودن » به شدّت متعهد و اصول گراست. در تمامی خطوط داستان ها، چارچوبی نانوشته به چشم می آید و همه چیز حکایت از یک باور مرزبندی شده دارد. مهکام جز در داستان اول، هرگز خواننده را اسیر استعاره و لفاظی متظاهر نمی کند و البته برای سبک ادبی ویژه او در داستان اول نیز توجیهاتی وجود دارد. در خاتمه به نظر می رسد موفقیت این اثر را بایستی به استاد نام آشنای ادبیات آیینی معاصر، جناب آقای سیدمهدی شجاعی نیز تبریک بگوییم. امید است آثار بعدی مهکام نیز در راستای عبور او از بودن محقق گردند.

مدینــه در نــوای « أمّن یجیب » است

مادر به خانه برگرد، بابا غریــب است

چیز دیگری یادم نمی آید جز اینکه ساعتی بعد، به اتاق پشت منبر رفتم تا سید را از نزدیک ببینم. هنوز حالش جا نیامده بود. برگه ای را که بالای منبر در دست داشت، تشخیص دادم. با کسب اجازه برداشتم و خواندم: « رُویَ عن جعفر بن محمّد الصّادق علیه السلام: ... فأخذ رأسها و ضمّ إلی صدره ... ».

یک گــــل، نصیبـم از دو لب غنچـه فـام کن

یــا پــاســخ ســلام بگـــو، یــا ســــلام کــــن

ای حُـســن مَـطـلــع غــــزل زنــدگـانـــــی ام

شـعــر مرا تمام، به « حُســـن ختــــام » کن

ای آفـتــاب خانــه حیـــدر؛ مـکـن غـــــروب

ایـن سـایــه را تــو بر سـر مـن مستـــــدام کن

پیوسته نبـض من، به دو پلــک تو بسته است

بـر مــن، تـمـــام مــن، نـِگـهـــی را تـمـام کن

از ســــروِ قـــد خمیـــده، نخواهد کسی خَــرام

ای قـامـتــت قــیـامــــت مـن، کـم قـیـــام کـــن

* * *

این کعبه، بازویش « حجر الأسود » من است

زیـنــب بـیـا و بـا حَــجَـــرم اِسـتـــــــــلام کـــن

توضیح: شعر « حسن ختام » از استاد حاج علی انسانی در دیوان شعر « دل سنگ آب شد » / 157.

ـ امیرالمؤمنین علیه السلام در هنگام دفن محبوبه اش، خطاب به رسول اعظم صلی الله علیه و آله، از عبارت « تظافر أمّت » بر « هضم » حضرت صدیقه سلام الله علیها استفاده می کند. تامل در معنی لغوی دو کلمه « تظافر » و « هضم »، ما را از روضه خوانی تا آخر فاطمیه بی نیاز می سازد.

ـ مرحوم محدّث قمی رضوان الله علیه، در توصیف روزهای آخر عمر حضرت صدیقه سلام الله علیها، خبری را نقل کرده است با این عبارت: « رُویَ أنّها ما زالت بعد أبیها مُنهَدّة الرّکن، باکیة العَین، مُعَصَّبة الرأس، ناحِلة الجسم، یُغشی علیها ساعة بعد ساعة ». آیا به اعتقاد شما، ترجمه تنها همین جمله، در سیاهپوشی مهدی صاحب الزمان تا روز قیامت کافی نیست؟

ـ حدیثی هست که بسیار خوانده می شود ولی مورد توجه قرار نگرفته است. به عبارت دیگر، روضه خوانان، هنگام نقل، متوجه صفات گوینده این کلام نیستند. امیرالمؤمنین علیه السلام، هنگام دفن، خطاب به رسول گرامی خدا عرض می کنند: « قلّ عن صفیّتک صبری ». آیا حواسمان هست که گوینده این جمله، همان امام معصومی است که چند روز قبل، بر حادثه در و دیوار صبر کرده است؟

و بسیاری از عبارات دیگر که حتی اشاره به آنها را نیز در چنین فضایی صلاح نمی دانم. در پایان، آخرین ابیات مثنوی آیینه ها، شاهکار استاد حاج علی انسانی را جهت استفاده دوستان نقل می کنم:

تـا عـلــی ماهَـش بـه ســوی قبـــر بُرد

مـاه، رخ از شــرم، پـشـت ابـــــر بُرد

آرزوهــا را عـلــی در خــــاک کـــرد

خـاک هــم گـویی گــریبـان چاک کرد

زد صــدا: ای خــاک، جـانـانــم بگیــر

تــن نـمـانــده هیـچ از او، جـانـــم بگیر

نــاگــهـان بـر یــاری دســــت خــــــدا

دسـتــی آمـد، همچو دست مصـطـفــی

گـوهــرش را از صــدف، دریا گرفت

احـمــــد از دامـاد خـود، زهــرا گرفت

گـفـتـش ای تـاج ســر خیــل رُسُــــــــل

وی بَــر تـــو خُــرد، یکسر جزء و کل

از مــن ایــن آزرده جـانـــت را بـگـیـر

بـازگــردانــدم، امـانــت را بـگیــــــــــر

بــار دیــگر، هـدیـه ی داور بـگـیــــــــر

کــوثـــرت از سـاقــــی کـوثــــــــر بگیر

مــی کِـشــد خجلــت عـلــی از محضـرت

« یــاس » دادی، می دهد « نیلوفــر» ت

« بَدر » بخشیدی، « هلال » ت می دهم

تو « الف » دادی و « دال » ت می دهم

نیـمـه شــب، تـابـــوت را بـرداشـتـنــد

بـــار غــــم بـر شــانـــه هـا بگذاشتنــد

هـفـت تــن، دنـبــال یـک پیکــر روان

وز پــی آن هـفــت تـن، هفـت آسمــان

ایــن طـرف، خیــل رُسُـــل دنبـــال او

آن طــرف، احمـــــد به استـقـبــــال او

ظــاهــرا تشیـیـع یـک پـیـکـــر ولــــی

بـاطـنــا تشـیـیـع زهــــرا و عـلـــــــــی

امشب ای مَه، مِهر وَرز و خوش بتاب

تـا بـبـیـنـد پـیـش پــایـــش آفــتـــــــــاب

ابـــرهــا گِـریـنــد بـر حـــال عــلــــــی

مــی رود در خــاک، آمـــال عــلــــــی

چـشـم، نــور از دسـت داده، پـا رمـــق

اشـک، بر مهتـاب رویش، چون شفـق

دل همه فریــاد و لــب، خاموش داشت

مــرده ای، تابــوت، روی دوش داشت

آهِ ســرد و بـغـض پـنـهـــان در گــلــــو

بـــود بــا آن عـــدّه، گـرم گفـت و گـــو

آه آه؛ ای همـرهـــان، آهــستـــه تـــــــر

مـی بـریـد اســـــرار را، سـربستــه تـر

ایــن تـــن آزرده، بـاشـــد جـــــان مــن

جــــــان فـدایـــش، او شـده قربـان مـن

همــــرهــان، ایـن لیـلـــة القدر من است

من هـلال از داغ و، این بــدر من است

اشــک مــن زیـن گــل، شــده گـلـفــام تر

هـسـتـی ام را مـی بـَریـــد، آرام تـــــــــر

وســعــتِ اشــکــم، به چشـم ابــر نیست

چــاره ای غیـر از نمـاز صبـــــر نیست

زیـن گـل من، بـاغ رضوان نَفحه داشت

مصحف من بود و هجـده صفحه داشت

مَرهـمـی خــــرج دل چــاکــــــم کـنـیـــد

هـمـرهــان، هـمــراهِ او خـــاکـــم کـنـیــد

مــاه نـورانـی تر از خـود، آفتـــــــاب

برد در شـب، پیکـری همرنگ شــب

بعد از آن شب، نام شب شد ننگ شب

شسته دست از جان، تن جانانه شست

شمــع شـد، خــاکستــر پـروانـه شست

روشنــانــش را فـلــک خــاموش کرد

ابــرها را پنبـــه هــای گـــوش کــــرد

تــا نـبـیـنـد چشــم گـردون پیکـــــرش

نـشـنـود تـا ضجّــه هـای همســــــرش

هـم مـدیـنــه سینـه ای بی غــــم نداشت

هم دلی بی اشک و خـون، عالم نداشت

نیسـت در کـس طـاقــــت بشنیـــــــدنش

با علـــی یـا ربّ، چه شــد با دیــــدنش؟

درد آن جـان جـهــان، از تــــن شـنـیـــد

راز غـســل از زیـــر پـیـراهــن شـنـیــد

دسـتِ دسـتِ حــق، چـو بـر بــازو رسید

آن چـنـان خـم شـد کـه تـا زانــــو رسیــد

دسـت و بــازو گـفــت و گــــــوها داشتند

بـهـر هــم، بــاز آرزوهــــــا داشـتـنــــــد

دسـت از بـــازوی بشــکستــــه خــجـــل

بـــازو، از دسـتــی کـه شـد بسته، خجـل

بــا زبــان زخـــم، بــازو راز گــفــــــت

دسـت حــق، شد گوش و آن نجوا شنفت

سـیـنــه و بـــازو و پـهـلــــــــو از درون

هـر ســـه بر هـم گریـه می کردند، خون

راز هــســتــی در کـفــن پـیـچـیـــده شــد

لالـــه ای در یـاسـمـــن پـیـچــیــده شـــــد

آنچه در این خانه، خود را می نمود

عشق بود و عشـق بود و عشـق بود

نــورها، از پرتــو روبنــد تــــوست

آفتـاب خانـــه ام، لبخـنــد تــــــوست

ویژگی دوم مثنوی « آیینه ها » آن است که سراینده آن، اصطلاحا « روضه کشف » نمی خواند. همه چیز در ایهام و رازآلود است. صریح ترین مصایب را در قالب عباراتی چند پهلو بیان می کند که به شدت بر زیبایی این اثر می افزاید. در پایان، چند بیت از این مثنوی تاثیرگذار را که انصافا کم نظیر است، نقل می کنم و امیدوارم استاد انسانی بیش از پیش مورد تایید درگاه ملک پاسبان حضرت صدیقه کبری سلام الله علیها باشد.

دیــد شــرح حــال او ناگفتنـــــی ست

ای زبانــــم لال، زهــــرا رفتنـی ست

چشم بر رخ، اشک نم نم می فروخت

نرگسش بر لالـه، شبنـــم می فروخت

آتشـــی در دل، ولــــی بی دود داشت

بر لــب لــرزان خــود، بــدرود داشت

گفــت: روز وصــل را شـام آمده ست

آفتــــابــم بر لــب بـــام آمــــــده ســـت

دیـــده ام را بر گشـــودن نیست تـــاب

فصـــــل آخــر را بخوان از این کتاب

ای مـــرا آیینــه؛ تصـــویــــرم ببیــــن

آخــریـن دیـــــدار شــد، سیـــرم ببیـن

شرح تصویر: طرح زیبایی که توسط دوست محترم جناب آقای امیرمهدی قاسمی تهیه و ارسال شده است.

ـ تعدادی از دوستان بهایی، به اینجانب اعتراض کرده اند که چرا از الفاظ عربی و اصطلاحا قلمبه سلمبه در بیان مطلب استفاده کرده ام. پاسخ این است که هر دانشی، اصطلاحات خاص خود را دارد. اگر بخواهیم با استناد به اخبار و روایات گفت و گو کنیم، ناچاریم معانی اصطلاحات مبتدی و پایه این دانش را بدانیم. اگر کسی معنای دلالت و صدور و متواتر و مستفیض را نمی داند، بهتر است در مباحث خود به روایات استناد نکند.

ـ در پاره ای از مطالب، به بیان رنجنامه اجتماعی ـ سیاسی پیروان آیین بهاییت پرداخته شده است. در پاسخ این دوستان معروض می دارم که این حقیر نه نماینده حقوق بشر هستم و نه سخنگوی دولت جمهوری اسلامی. محور این گفت و گوها، روشن شدن برخی شبهات بوده است و نه رفع مشکلات نوار غزه ( که یکی دیگر از دوستان بهایی به آن اشاره فرموده اند ) و کم آبی استان لرستان و قطع برق در استان سیستان و بلوچستان. اگر کسی از دوستان بهایی معتقد است که جهان و خصوصا زادگاه بزرگان بهاییت ( یعنی ایران ) سرشار از ظلم و ستمی است که به پیروان جناب بهاءالله روا داشته می شود، بهتر است پیش از ابراز گله و شکایت، در پاره ای از اصول اعتقادی خود تجدید نظر نماید. اگر منجی موعود ظهور کرده و دوران دین اسلام به سر آمده است، چرا جهان برای پیروان خالص آیین جدید، پاک و آراسته و عاری از ستم نگردیده است؟ چرا جناب باب، پیش از جهان، مریدان خود را از این همه رنج و ستم نرهانیده؟

ـ تعدادی از دوستان بهایی، امکان گذاشتن کوییک کامنت در صفحه خویش را مسدود کرده اند ولی علاقه وافری به کامنت گذاشتن در صفحات دیگران دارند. بعید می دانم جناب عبدالبهاء از این کار ایشان راضی باشد چون این کار، با روحیه تحرّی حقیقت منافات دارد.

ـ دوستی به نام « Roozbeh m »، نوشتند: « آقای فرهمند؛ شما نه تنها برای من يك استاد نيستيد بلكه از مقام و دانسته های شما در برابر عظمت حضرت بهاالله پشيزی بيش نيست. پس لطفاً سر خود را كه زيادی بالا كرده ايد به پايين خم كنيد چون ممكن است با سر به ديوار برخورد كنيد. نوچه های شما در اينترنت مزخرفاتی بيش نميگويند. كاش قصد شما تحقيق بود نه كاسبی! متاسفانه بايد بگويم كه واقعا برايتان متاسفم اين دين چه شما باشيد چه نباشيد چه حرفي بس حقير بزنيد چه نزنيد راه خود را ميرود پس لطفا بنشينيد استاد حقير و كمی مطالعه كنيد و عمل نادانی خود را به رخ بقيه نكشيد چون در اين امر شما حتی ديده نميشويد. فكر نكنيد هرچه ميخواهيد ميگوييد و به ترويج دروغ پرداخته ايد بعضی ها پست های شما را خوب دنبال ميكنند ولي برای من اين پستها جز مزخرفات يك شخص نادان هيچ چيز ديگر نيست ». پیام کوتاهی در پاسخ به ایشان که نفهمیدم چرا اینگونه برافروخته اند، ارسال کردم و فعلا صلح و صفا برقرار شده و لااقل روی « هری پاتر » با هم به تفاهم رسیده ایم. اما جهت روشن شدن ذهن سایر دوستان بهایی معروض می دارم: اولا من استاد نبوده و نیستم و هرگز خود را به این عنوان نشناخته ام. ثانیا مرا با جناب بهاءالله مقایسه نکنید چون شرط نخست مقایسه بین دو نفر، هم سنگی تقریبی ایشان است. اگر شما جناب بهاءالله را پیامبر می دانید، چگونه به خود اجازه می دهید سطح دانش شخص بی مایه ای مانند مرا با ایشان قیاس کنید؟ سوم اینکه اتهام کاسبی در لفافه تحقیق، با روحیه اخوت و نرمی و صمیمیت که مورد ادعای دوستان بهایی بوده و انصافا تلاش در رعایت آن دارند، منافات دارد. آخرین نکته هم اینکه ممکن است مطالب این حقیر « مزخرفات یک شخص نادان » باشد، ولی لااقل حاصل قلم خود این شخص مزخرف نویس نادان است و این حقیر تا امروز، کپی ـ پیست نکرده ام.

ـ در پست پیشین دوست اندیشمندمان آقای « AryBlack »، مطلبی بود که پاسخی بر آن نوشتم و ایشان نیز از سر بزرگواری، مرقوم فرمودند که اسناد مورد اشاره را مورد بازبینی قرار خواهند داد. امیدوارم ما را از نتایج بازبینی خود، آگاه فرمایند.

ـ هشت روز قبل، یکی از دوستان بهایی به نام « |-|4R4$ »، مرقوم فرمودند: « فقط یک هفته صبر کنید تا عظمت جنود حضرت ربّ اعلا را با دو چشم خود مشاهده کنید. گر چه اگر چشم دل شما بینا بود، همین الان هم این عظمت را می دیدید ». در پاسخ به این دوست محترم عرض می کنم: دوست عزیز؛ کپی رایت این نوع ادبیات، خاص برخی افراد است ( مانند کسانی که یکسره با عالم ملکوت مرتبطند و در هاله ای از نور سخنرانی می کنند ). از شما دوست محترم صمیمانه خواهش می کنم وعده زمان دار ندهید. لااقل بگویید در آینده.

ـ دوستی به نام « فراز معصومیان » مباحثی را در صفحه خود پی گیری می کنند. تنها مساله این است که اکثر استدلال های ایشان از ضعف پایه های کلامی رنج می برد. برخی از آنها را ذیلا می آورم:

ـ ایشان نوشته اند « اعتقاد به انقطاع سلسله رسالت با اصل رحمت مستمر و منبسط الهی مغایرت دارد ». در پاسخ عرض می کنم: بهتر بود به جای « انقطاع سلسله رسالت » از عبارت « انقطاع سلسله هدایت و ولایت » استفاده می کردید تا اختلاف بین ما رفع شود. شیعیان، سلسله ولایت و هدایت را منقطع نمی دانند تا به قول شما با اصل رحمت مستمر و منبسط الهی مغایرتی پیش نیاید. در ثانی نگاهی به تاریخ بیندازید و بفرمایید آیا اصل مورد ادعای شما، با محرومیت مردم یک منطقه از حضور نبی در برهه ای از زمان، مخدوش می شود یا خیر؟ اگر می شود، تعارض تاریخ و حکم مورد ادعای خود را چگونه علاج می کنید؟

ـ دومین اصل مندرج در مباحث ایشان، این است که « اعتقاد بر خاتم النبیین، با علم واسع و نامحدود الهی مغایر بوده و علم نامحدود الهی را محدود میسازد ». در پاسخ معروض می دارم: در این نکته نیز مانند نکته پیشین، هدایت به نبوت مصادره شده است. اگر جای این دو مفهوم را عوض کنیم، علم الهی از محدودیت خارج نمی شود؟ دوم آنکه اگر ختم نبوّت به دلایل دیگری ثابت شد، تکلیف این اصل عقلی چه می شود؟ یا باید در بدیهی بودن این ادعا تشکیک نمایید و یا مفهوم هدایت را به جای نبوت بنشانیم ( همانطور که این حقیر عرض کردم ).

ـ سومین اصل آن است که « اعتقاد به خاتم النبیین با اصل ضرورت تکامل روحانی بشر مغایر است ». پاسخ مختصر این است که: آیا تنها نحوه هدایت انبیاء، ایصال به مطلوب بوده است که شرط تکامل روحانی بشر، حضور فیزیکی ایشان باشد؟ هر توجیهی نسبت به فتره زمانی بین بعثت خاتم الأنبیاء صلی الله علیه و آله و سلم و ظهور جناب بهاءالله داشته باشید، خاتمیت رسول اعظم را نیز موجه خواهد ساخت.

ـ از ابتدای طرح این گفت و گو، سیلی از کامنت های دوستان بهایی به سوی صفحه این حقیر و دوستانی که در فهرست صفحه این حقیر هستند، سرازیر شد و همه درصدد توجیه و تبلیغ و تشویق اینجانبان به « تحرّی حقیقت » بودند.

ـ برخی از برادران، پرسش هایی را خطاب به دوستان بهایی طرح نمودند که در همان محل، میدانی برای پرسش و پاسخ پدید آمد و مسایل گسترده و متنوعی مورد رایزنی قرار گرفت. قضاوت در این رابطه با خوانندگان است.

ـ برخی از دوستان بهایی اقدام به طرح مباحث مختلفی در زمینه « دفاع از حقوق بشر »، « احترام بهاییان به معتقدین کلیه ادیان »، « تساوی حقوق مرد و زن در بهاییت »، و غیره پرداختند. باید عرض کنم بسیاری از این مطالب با توجه به نوع عرضه آنها، بیش از آنکه عمق علمی داشته باشند، فریبنده و جذاب هستند. لذا در صورت تمایل دوستان معتقد به آیین بهاییت، بهتر است هرکدام را مستقلا بررسی نماییم تا حقیقت بر طالبان تحرّی آن مکشوف گردد.

ـ برخی از دوستان ( هم از جمع برادران مسلمان و هم از دوستان معتقد به آیین بهاییت )، قدری پا را از دامنه ادب و احترام خارج کردند که پس از یادآوری سایر دوستان، این امر تکرار نگردید.

ـ پاره ای از اظهار نظرها گویای آن بود که تعدادی از مراجعه کنندگان به این صفحه، این گفت و گو را با میدان کشتی اشتباه گرفته اند. به دلیل آنکه به جای کمک به پردازش مطالب، درصدد تشجیع طرفین گفت و گو به راه اندازی مسابقه کشتی و خروج از بستر علمی و منضبط آن بودند.

ـ برخی از دوستان، بدون داشتن هرگونه آگاهی نسبت به ابتدایی ترین اصول علمی یا تاریخی، پاره ای از احادیث اهل البیت علیهم السلام را نقل کرده و برای آنها تعیین مصداق نموده اند. کاری که اگر قدری و تنها قدری دقت می کردند، نادرستی اساس آن را می یافتند. به عنوان نمونه یکی از همین دوستان با نام اینترنتی « AryBlack » تعدادی از این روایات را نقل کرده است و سپس اینگونه نتیجه گرفته که منظور، یاران جناب باب بوده اند. این حقیر هنوز هم نفهمیده ام که چگونه می توان به احادیث امام صادق علیه السلام استناد نموده و با توجه به برابری احتمالی تعداد یاران میرزاعلی محمد باب شیرازی با عددی که در متن احادیث مورد اشاره آمده است، تطبیق مهدی موعود با میرزاعلی محمد باب شیرازی را نتیجه گرفت؟ اگر قرار است ظواهر اخبار آحاد یا مستفیض مکتب خاصه مورد استناد قرار گیرند، چگونه است که نصوص متواترات قطعی الدلالة آن مغفول عنه هستند؟ مثلا حدیث منزلت که بیش از یک میلیارد نفر از ساکنین کره خاکی بر صحت صدور و دلالت آن متفقند، و یکی از مدلول های آن، ختم نبوّت به معنای خاص آن است، چرا مورد استدلال دوستان پیرو آیین بهاییت قرار نمی گیرد؟ این روش، حقیر را به یاد « نؤمن ببعض و نکفر ببعض » می اندازد و البته امیدوارم اشتباه کرده باشم. همین دوست گرامی، حتی هرکدام از روایات مورد اشاره را به طور کامل نخوانده است تا ببیند نسبت به محل تجمع آن سیصد و سیزده نفر یاران مهدی موعود، چه بیانی دارند. به هر حال امیدوارم این سلسله گفت و گوها منجر شود تا کمی فارغ از تعصبات بیندیشیم و ببینیم چگونه ممکن است آیینی که مدعی ارائه دکترین صلح جهانیست، سازمان مرکزی ( بیت العدل ) خود را در اسراییل بنا کند. یعنی واقعا مکانی شایسته تر وجود نداشت؟ یا دولتی عادل تر و صالح تر از دولت اسراییل برای حمایت از سازمان مرکزی این دوستان محترم یافت نمی شد؟ مشتاقانه منتظریم تا جناب آقای سروستانی مهر سکوت خود را شکسته و به پرسش نخستین این حقیر پاسخ فرمایند: « آیا نسبت بهاییت با اسلام از نوع نسبت اسلام با مسیحیت است؟ به عبارت دیگر آیا بهاییت اسلام را نسخ کرده است؟ ». آرزومند توفیقات روزافزون کلیه دوستان مسلمان و بهایی در کشف و تحرّی حقیقت بوده و هستم.