Ngày 30/4 vừa qua, trước khi bị các công tố viên thẩm vấn về vai trò của ông trong cáo buộc tham nhũng, ông nói với các phóng viên:
"Tôi không thể nhìn vào mặt các bạn bởi hổ thẹn. Tôi xin lỗi đã làm nhân dân thất vọng".

Ngày 22/4, ông viết trên trang web của mình "Các bạn có thể vứt bỏ tôi. Tôi không còn tượng trưng cho các giá trị các bạn theo đuổi. Tôi không còn đủ khả năng để nói tới những điều như dân chủ, tiến bộ và công bằng."

Roh Moo-hyun từng là niềm hy vọng lớn của người Hàn. Ông được coi là người đứng ngoài nền chính trị ruỗng nát của Hàn Quốc, nơi những mối quan hệ "thân tình" giữa các quan chức Nhà nước và các ông trùm tư bản khiến cho tham nhũng và hối lộ đã trở thành một đặc điểm của chính trị và quyền lực. Là một luật sư bảo vệ nhân quyền, ông tranh cử với tuyên ngôn về một nền chính trị sạch, chống tham nhũng và lạm dụng quyền lực. Ông nhận được sự ủng hộ của nhiều người trẻ tuổi, nhất là tầng lớp trung niên ngày nay từng tham gia phong trào chống đối chính quyền quân sự trong những năm 80. Roh Moo-hyun hy vọng tạo ra sự đổi thay trong chính trị Hàn Quốc, phá vỡ mối liên hệ ngầm giữa chính trị và "đại gia", chống lại sự thao túng thông tin của các tập đoàn truyền thông khổng lồ và bớt dựa vào Mỹ trong các chính sách đối ngoại. Nhưng rút cục, Roh Moo-hyun hay những người quanh ông cũng không tránh khỏi vết chàm của tham nhũng.

Kết quả là sự sụp đổ và nỗi hổ thẹn. Thất bại ấy đối với Roh Moo-hyun còn cay đắng muôn phần vì hẳn ông từng tin rằng mình có thể tạo ra sự thay đổi với hình ảnh của một chính trị gia "sạch". Hẳn ông cũng đau đớn và hổ thẹn hơn nữa khi đã làm thất vọng những người từng ủng hộ ông, những người từng tin tưởng vào ông, vào những giá trị trong sạch, tự cường và liêm chính mà ông từng là hiện thân. Cái tâm trạng của Roh Moo-hyun khi nói "Tôi không thể nhìn vào mặt các bạn bởi hổ thẹn. Tôi xin lỗi đã làm nhân dân thất vọng" có lẽ cũng không khác mấy lời Hạng Vũ khi nói với người lái đò ở Cai hạ "Tịch này cùng tám ngàn con em Giang Đông vượt Trường Giang đi về hướng tây, nay không còn lấy một người trở về! Tịch còn mặt mũi nào nhìn thấy các bậc phụ lão Giang Đông nữa. Dù họ không nói, Tịch này há chẳng thẹn trong lòng sao"*

Roh Moo-hyunchọn cái chết để lấy lại danh dự bản thân và lòng tôn trọng của nhân dân. Ông xứng đáng nhận được sự tôn trọng của nhân dân. Như một vị tướng đầy quả cảm và quyết tâm lúc thất trận liền tự sát để bảo toàn danh dự.

Trước Roh Moo-hyun đã có hai tổng thống phải xin lỗi dân chúng vì người thân của mình dính dáng vào các vụ tham nhũng, hối lộ hay bất minh tài chính. Đó là các tổng thống Kim Young-sam và Kim Dae-jung. Họ đều từng là những người hùng trong cuộc đấu tranh vì dân chủ và nhân quyền, chống lại chế độ độc tài quân sự trong quá khứ. Khi lên làm Tổng thống, họ đã có nhiều cải cách nhằm tăng cường dân chủ, đoàn kết dân tộc, hạn chế quyền lực của các tập đoàn khổng lồ và trong sạch hóa hệ thống chính trị. Nhưng trong một cái ổ toàn cạm bẫy và tham nhũng, khó tồn tại được những nhà chính trị hoàn toàn "sạch". Và cho dù họ có sạch thực sự thì những người thân và trợ thủ của họ cũng khó lòng giữ sạch được. Con trai của hai vị cựu tổng thống này đều bị dính vào các vụ tham nhũng và họ đều phải đứng ra xin lỗi nhân dân do trách nhiệm tinh thần trước việc người nhà tham nhũng. Trước đó nữa, hai tổng thống do chế độ quân sự lập ra là Chun Doo-hwan và Roh Tae-woo từng bị truy tố và kết án tử hình (nhưng sau đó được ân xá) vì tội nhận hối lộ hàng trăm triệu USD từ các tập đoàn.

Rõ ràng, con đường đi tới dân chủ và một nền chính trường sạch ở Hàn Quốc vẫn còn là con đường đầy chông gai mà chỉ sơ sảy chân trên đó có thể phải trả giá bằng danh dự, và đôi khi là cả mạng sống của mình như cái giá mà cựu tổng thống Roh Moo-hyun đã phải trả. Dù sao, nền dân chủ của Hàn Quốc cũng mới chỉ có 16 năm tuổi.

Nhưng một dân tộc có những người lãnh đạo dám cúi đầu hối hận, xin lỗi trước nhân dân vì những điều sai trái mà người thân của mình làm, thậm chí có người từ tuyệt đỉnh vinh quang dám lao đầu xuống vực để chuộc lỗi với nhân dân- dân tộc đó rồi sẽ trường tồn và phồn vinh như những gì họ từng chứng tỏ cho thế giới trong 50 năm phát triển và 15 năm dân chủ.

Còn một dân tộc có những quan chức trơ tráo và vô sỉ, những ông quan than trách "nhân dân bây giờ ỉ lại lắm", những ông quan hùng hốn mắng những người trí thức là xuyên tạc, là tiếp tay cho phản động, những nhà lãnh đạo cả đời chưa bao giờ biết nói lời xin lỗi mà chỉ luôn khẳng định "chủ trương đúng đắn"?

Dân tộc đó đừng nên trách ai (...) nếu cứ mãi nghèo và mãi hèn.

Hàn Quốc đã có hai vị tổng thống bị tòa án kết tội tham nhũng, ba tổng thống phải xin lỗi nhân dân vì người thân phạm pháp và một tổng thống lao mình xuống vực để chuộc lỗi với nhân dân.

Còn chúng ta? Chúng ta có những nhà lãnh đạo vô cảm, những quan chức vô cảm, những nghị sĩ vô cảm. Nhưng hơn thế nữa, chúng ta còn có nhân dân vô cảm.

* Câu này ở Việt Nam lẽ ra một số người cũng có thể nói. Nhưng có ai nói? Hạng Vũ được người Trung Hoa suy tôn làm anh hùng, không phải bởi vì đánh bại nhà Tần, làm Tây Sở Bá Vương lừng lẫy. Có khi chỉ vì câu nói này.

Vũ Hoàng Linh.

Phạm Văn Hải

Thân phận kẻ sĩ chẳng có gì vinh, đó chỉ là thân phận của một tôi tớ, một dụng cụ thuộc quyền sử dụng và vứt bỏ tuỳ tiện của các vua chúa. Cái bản chất dụng cụ và tôi tớ ấy ngay cả những kẻ sĩ lỗi lạc nhất cũng không trút bỏ được. Điều kinh ngạc là trong hàng chục thế kỷ kẻ sĩ đã có thể chấp nhận một khuôn mẫu đầy đọa và hạ nhục mình như thế, để rồi cuối cùng sự phục tùng vô điều kiện trở thành một bản năng và một giá trị. Khổng Minh tài ba như thế mà gặp thời nhiễu nhương cũng chỉ biết ngồi trong lều cỏ để chờ một minh chúa.

Nguyễn Trãi là một kẻ sĩ siêu việt cả về văn lẫn võ, lại có cả chí khí hơn người, Lê Lợi là một phú nông cục mịch. Tại sao lại Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần? Tấn thảm kịch còn lớn hơn ở chỗ Lê Lợi không có đủ trí tuệ để viết ra câu đó, chính Nguyễn Trãi đã sáng tác ra câu đó.

Cao Bá Quát là một kẻ sĩ ưu việt và ngang ngược, dám nổi loạn chống lại nhà Nguyễn. Nhưng Cao Bá Quát không lãnh dạo cuộc nổi dậy mà chỉ phò Lê Duy Cự. Giả thử cuộc nổi dậy thành công thì cũng chỉ để đưa đến kết quả Lê Duy Cự vi quân, Cao Bá Quát vi thần . Ngay cả khi kẻ sĩ chống lại một ông chủ thì cũng chỉ để hy vọng được phò một ông chủ khác, họ không sinh ra để làm chủ. Cao Bá Quát thất bại, bị chặt đầu và tru di tam tộc. Nguyễn Trãi thành công, để cũng chỉ được cái vinh dự quì gối trước Lê Lợi, rồi cũng bị chặt đầu và tru di tam tộc.

Trong lịch sử Trung Hoa, những kẻ làm nên nghiệp đế vương, dù là Lưu Bang, Hạng Võ, Lý Thế Dân, Triệu Khuông Dẫn, Thành Cát Tư Hãn, Chu Nguyên Chương đều không phải là kẻ sĩ. Họ là hào phú, là các tay anh chị, hay vốn thuộc dòng dõi bá vương. (Tào Tháo là một ngoại lệ, nhưng Tào Tháo bị kẻ sĩ chối bỏ và lên án là gian thần).

Trong lịch sử Việt nam, những kẻ giành được ngôi vua, dù là Lý Công Uẩn, Trần Thủ Độ, Lê Lợi, Mạc Đăng Dung, Trịnh Kiểm, Nguyễn Hoàng, Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn ánh đều là quí tộc, võ tướng hay các tay anh chị chứ không phải là kẻ sĩ. (Hồ Quí Ly là một ngoại lệ, nhưng Hồ Quí Ly hành động như vậy vì tự coi mình là người Hoa hơn là người Việt nên coi thường nề nếp Việt nam; chiếm được ngôi vua, Hồ Quí Ly đã lập tức đổi tên nước là Đại Ngu theo tên cố quốc của mình).

Một thực tế thê thảm như vậy chứng tỏ khuôn mẫu Khổng Nho đã tha hóa kẻ sĩ tới mức nào. Một thực tế bi thảm khác là tất cả những tiến bộ về tư tưởng của Trung Hoa đã chỉ có trước khi Khổng Giáo được đưa lên hàng một quốc giáo. Hơn hai ngàn năm ngự trị của khuôn mẫu Khổng Giáo đã làm tê liệt hẳn óc sáng tạo. Các hậu quả vẫn còn thấy được: nhiều nước châu Á, nhờ không chịu ảnh hưởng Khổng Giáo một cách quá nặng nề, ngày nay đã rất phát triển, nhưng người châu Á vẫn hầu như vắng mặt trong các giải Nobel, họ vẫn thua xa người phương Tây về óc sáng tạo trong mọi địa hạt.

Trong xã hội Khổng Nho, kẻ sĩ không hội nhập vào xã hội. Lúc hàn vi kẻ sĩ sống qua ngày, đợi cơ hội làm quan. Lúc được làm quan kẻ sĩ trở thành những tay sai không điều kiện cho các vua chúa để thống trị quần chúng. Kẻ sĩ được vua chúa xếp hàng đầu trên nông, công, thương, nhưng thực ra kẻ sĩ bị loại khỏi xã hội. Một điều rất đáng chú ý là trong xã hội ta ngày xưa kẻ sĩ hoàn toàn vắng mặt trong các chức quyền địa phương xuất phát từ dân gian như chánh tổng và lý trưởng, những chức vụ đã có thể là những bàn đạp để tiến lên quyền lực quốc gia. Kẻ sĩ không có hậu thuẫn quần chúng vì sống ngoài lề xã hội. Kẻ sĩ cũng không có tài sản vì không biết và cũng không muốn kinh doanh buôn bán, không những thế kẻ sĩ còn được giáo dục và nhồi nặn để khinh thường và thù ghét hoạt động kinh doanh, buôn bán. Phi thương bất phú, kẻ sĩ không có độc lập về kinh tế cho nên cũng không có thể có tự chủ về chính trị.

Tại sao lại Nguyễn Trãi vi thần? Bởi vì không muốn vi hành cũng không được. Nguyễn Trãi không có thủ túc và cũng không có tài sản để phất cờ khởi nghĩa. Kẻ sĩ trong khuôn mẫu Khổng Nho là mẫu người lệ thuộc vào vua chúa và cuối cùng chịu ơn vua chúa. Quyền lực quốc gia chỉ truyền tay giữa một bên là các vua chúa và một bên là đám anh hùng áo vải, những người không chịu ơn vua chúa và do đó dám thách thức vua chúa.
Tình trạng vong thân kéo dài từ đời này sang đời khác đã khiến kẻ sĩ mất hẳn lòng tự tin. Tuy bề ngoài có khi kẻ sĩ huênh hoang: Có giang sơn thì sĩ đã có tên, từ Chu Hán vốn sĩ này là quí (Nguyễn Công Trứ), nhưng trong thâm tâm kẻ sĩ không tin ở mình và cũng không tin ở cả giai cấp sĩ của mình; do đó kẻ sĩ không những không dám có ý định dựng nghiệp mà còn không sẵn sàng giúp một kẻ sĩ khác dựng nghiệp. Kẻ sĩ phải làm bầy tôi, nếu từ chối số phận tôi tớ và dám mơ ước làm vua, kẻ sĩ đã vi phạm đạo lý của giai cấp mình và bị lên án là gian thần, thoán nghịch, phản tặc.

Nguyễn Hữu Chỉnh coi thường vua Lê chúa Trịnh bất lực và muốn nắm quyền thì đã sao, mà người ta lên án ông là gian hùng và hả hê khi ông bị bốn ngựa xé xác? Có sử gia nào đủ khách quan để nhận định rằng chính hành động vào Nam liên kết với Tây Sơn của Chỉnh đã mở đầu cho tiến trình thống nhất đất nước?

Luân lý Nho Giáo bắt người có học không được làm chủ mà chỉ được làm tôi cho một ông chủ nào đó, và tệ hơn nữa phải làm tôi suốt đời cho một chủ bởi vì tôi trung không thờ hai chúa. Kẻ sĩ trong quan niệm Nho Giáo là một kẻ nô lệ chứ không phải là một con người tự do. Do bản năng và địa vị xã hội, kẻ sĩ không dám và không thể, và do đó khiếp phục những kẻ dám và có thể.

Bài Bình Ngô Đại Cáo hùng tráng, vì Nguyễn Trãi viết cho Lê Lợi chứ không viết cho mình, vì lúc viết Nguyễn Trải đã tự đặt mình vào địa vị của Lê Lợi, tưởng tượng mình là vua (Trẫm đây, núi Lam Sơn dấy nghĩa..., một mảnh nhung y dựng nên nghiệp lớn...). Tôi nói nhiều về kẻ sĩ như vậy bởi vì cái tâm lý kẻ sĩ vẫn còn hiện diện rất mạnh trong tiềm thức của chúng ta. Di sản nặng nề nhất là triết lý ở ẩn, tránh hiểm nguy và chờ thời. Tâm lý này ngự trị trong đầu óc hầu hết mọi trí thức Việt nam. Nó cũng ngự trị ngay cả trong đầu óc những người có ý chí nhất dám hoạt động chính trị. ở các vị này nó thể hiện qua lối làm chính trị nhân sĩ. Nhưng người trí thức tự cho là mình có một giá trị nào đó - có khi chỉ là do một sự tự đánh giá mình rất chủ quan - thường không chịu tham gia tạo dựng ra một lực lượng chính trị nào và cũng không lên tiếng bênh vực một lập trường nào, ngay cả khi họ thấy là đúng. Họ chỉ muốn là những nhân sĩ đứng ngoài các tổ chức và các cuộc tranh cãi gay go để vừa khỏi tốn công sức vừa khỏi bị cháy. Họ tin rằng một khi họ đã là nhân sĩ thì dù ai nắm được chính quyền cũng vẫn cần họ. Đó là một tính toán mà họ cho là sáng suốt và quả thực là một chọn lựa sáng suốt khi người ta chỉ có tham vọng làm công cụ. Chính cái thái độ nhân sĩ này, hậu thân của tâm lý kẻ sĩ ngày xưa đã khiến các tổ chức đối lập dân chủ hiện nay không được hưởng ứng và không mạnh lên được trong một giai đoạn đầy thử thách như giai đoạn chúng ta đang sống.

Một di sản khác là sự thiếu quyết tâm. Trí thức Việt nam có nhiều người không thiếu ý kiến nhưng cái quán tính không dám và không thể thừa hưởng từ tâm lý kẻ sĩ do hàng ngàn năm uốn nắn này vẫn còn quá manh khiến họ do dự bất quyết, sẵn sàng thỏa hiệp và nhượng bộ trước những giải pháp thô bạo trái ngược với nguyện ước của mình, rồi sau cùng đánh mất chính mình. Nhiều trí thức còn thực sự ngưỡng mộ những tay anh chị bởi vì họ ngưỡng mộ cái liều, cái bạo mà họ không có được. Họ bị hớp hồn trước những người có bản năng mạnh và dám làm, bởi vì đó là một phần của chính họ mà họ đã mất đi và vẫn tiếc.

Mẫu người kẻ sĩ không phải chỉ còn tồn tại mà còn đang có cơ được hồi sinh. Các chế độ độc tài tại châu Á, trong đó có Trung Quốc và Việt nam, đang dụng tâm thiết lập một thứ Khổng Giáo Mới làm chỗ dựa cho các chế độ độc tài ngày nay, như Khổng Giáo Cũ đã từng làm nền tảng cho các chế độ quân chủ chuyên chế ngày xưa. Một âm mưu tha hóa trí thức mới đang xuất hiện. Và lần này kẻ sĩ có một cái tên gọi mới: chuyên viên. Ngay trong lúc này đang có nhiều trí thức Việt nam chủ trương hãy thôi làm chính trị, tạm chấp nhận chế độ này, hợp tác với nó trên các mặt chuyên môn. Họ hy vọng sẽ dần dần dân chủ hóa được chế độ. Nhưng nếu kẻ sĩ ngày trước trong hơn hai ngàn năm không thay đổi được chế độ quân chủ thì trí thức chuyên viên ngày nay dù có bản lĩnh hơn và có bối cảnh thuận lợi hơn cũng không thể thay đổi được chế độ độc tài này trong một hai thế hệ, nếu họ chỉ là những chuyên viên.

Hãy coi chừng lịch sử lập lại. Tại sao chủ nghĩa cộng sản bị phủ nhận tại Tây Âu, nơi đã khai sinh ra nó, mà lại thành công tại Trung Hoa, Việt nam và Triều Tiên? Tại sao, ngoại trừ hòn đảo Cuba nhỏ bé, chế độ cộng sản chỉ tồn tại được trên ba nước này? Lý do chính là vì chủ nghĩa cộng sản đã xuất hiện hồi đầu thế kỷ này như là một thứ Khổng Giáo Mới.

Có gì khác giữa Khổng Giáo và chủ nghĩa Mác Lênin? Cũng đặt nền tảng trên bạo lực, cũng độc tài toàn trị, cũng giáo điều, cũng độc tôn, cũng nhân trị nghĩa là cai trị một cách tùy tiện bất chấp luật pháp, cũng bưng bít, cũng cấm đoán tư tưởng, cũng bài xích các tôn giáo, cũng triệt hạ kinh doanh, cùng đề cao sự nghèo khó để cai trị bằng sự nghèo khổ. Cả hai đều là những hệ thống nửa tôn giáo, nửa chính trị. Cả hai đều đưa đến bế tắc và cả hai đều có cùng một biện hộ sau khi đã thất bại: không phải lý thuyết sai mà là áp dụng sai.

Chỉ cần lấy Marx và Anghen đặt vào địa vị của Khổng Tử và Mạnh Tử, lấy các cuốn Tư Bản Luận, Lênin Toàn Tập thay cho Tứ Thư và Ngũ Kinh, lấy Trung ương Đảng thay cho Triều Đình, đem các đảng viên thay cho đám quân tử là đâu lại vào đó. Khổng Giáo đã dọn đường cho các chế độ cộng sản. Chỉ có điểm mới là chủ nghĩa cộng sản tâng bốc quần chúng vô sản mà Khổng Giáo mạt sát, dù chỉ là một sự tâng bốc giả dối. Nếu trước đây Khổng Giáo đã dọn đường cho các chế độ cộng sản thì ngày nay những tồn đọng của tư tưởng Khổng Giáo đang giúp các chế độ này kéo dài.

NGUYỄN GIA KIỂNG

Fukuzawa Yukichi đã nói: “Cái hồn của một nước nào thì y phụ vào dân nước ấy. Cái hồn của dân tộc nước ấy lại y phụ vào thanh niên học sinh, ấy là linh hồn của nước dân vậy”.

Nhìn lại bấy lâu nay, thanh niên học sinh trong nước ta trình độ ngày càng thụt lùi so với thế giới, há chẳng phải điều đáng lo cho quốc gia sao? Đặc biệt hơn là khi nói đến chuyện chính trị, hưng vong của đất nước mà sao lắm bạn trẻ cho là chuyện rỗi hơi, không cần quan tâm. Ai ai cũng ích kỷ cá nhân như vậy thật đáng trách, không hiểu dân tộc Việt sẽ đi về đâu?

Là những chí sĩ yêu nước, tự ta cảm thấy nỗi nhục dày vò về sự tụt hậu của đất nước. Vậy chúng ta phải làm gì để có thể thúc đẩy đất nước tiến đến văn minh phương Tây. Không còn đường nào khác là phải truyền bá, học hỏi các tư tưởng tiến bộ của các nước phương Tây mà nhiều lần chúng ta lỡ nhịp rồi.

Vấn đề tiếp thu tri thức nhân loại tại Việt Nam

1. Trong quá trình hiện đại hoá, mở cửa và đi theo con đường chung của nhân loại, điều then chốt là tiếp thu và học hỏi những tri thức của thế giới. Chúng ta không thể phát triển nếu không học những bài học kinh nghiệm và sử dụng những thành tựu trong quá trình phát triển của các quốc gia tiên tiến khác. Để từ đó, trên nền tảng văn hoá, bản sắc, lịch sử đặc trưng của Việt Nam tìm ra mô hình và bài học phù hợp cho sự phát triển của mình.

Hiện nay, một điểm yếu của việc nghiên cứu là thiếu những cuốn sách và tri thức nền tảng của thế giới, đặc biệt là về khoa học xã hội. Ngay cả các giáo viên và sinh viên ngành xã hội cũng không đủ điều kiện tiếp cận nguồn tư liệu này. Sách vừa thiếu, ngoại ngữ kém…và ngay cả các sinh viên và nhà nghiên cứu giỏi cũng không dễ dàng tiếp cận được.

Nhật Bản bắt đầu công cuộc canh tân đất nước với công cuộc Minh Trị Duy Tân (1868) bằng cách tích cực học hỏi và tiếp thu những đặc điểm tiên tiến của văn minh Tây Phương. Trí thức Nhật Bản hiểu rằng muốn vượt Tây Phương thì trước hết phải khám phá để học lấy những bí quyết sở trường của Tây Phương không chỉ đơn thuần bằng việc mua súng đạn hay tàu chiến mà phải thấy được đâu là những "sở trường và bí quyết" của văn minh Tây phương. Họ cho rằng sách vở và những chuyến hành trình để "thám sát" các nước Tây Phương là cách tối ưu nhất để thu được kinh nghiệm và các bài học cần thiết để đạt được mục tiêu hiện đại hoá nước Nhật. Vì thế, việc tiếp thu văn hóa Tây phương được chính phủ Minh Trị đặt làm ưu tiên hàng đầu. Trong giai đoạn này, các dịch giả, điển hình là Fukuzawa Yukichi là những người đầu tàu trong việc truyền bá kiến thức và những tư tưởng tiên tiến của Tây Phương ở Nhật thông qua việc dịch và xuất bản rất nhiều sách vở của phương Tây để học lấy những tư tưởng cốt lõi phục vụ cho công cuộc cải cách.

Tôi kinh ngạc khi nhận thấy nhiều tác phẩm lớn của phương Tây đã được dịch ra tiếng Nhật từ rất sớm, vào nửa đầu thời Minh Trị (giai đoạn 1870-1885) như History of Civilization in England của Henry Buckle; The Theory of Legislation - Principles of the Civil Code của Bentham; On Liberty, Political Economy, Representative Government, Utilitarianism của J.S. Mill; Social Statics của Herbert Spencer; De l'esprit des lois của Montesquieu; Du contrat social của Rousseau.

Sau thất bại trong cuộc chiến tranh Trung-Nhật (1894-1895), Trung Quốc cũng tiến hành một chương trình tương tự. Những sĩ phu Trung Quốc có đầu óc cải lương với các lãnh tụ như Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu chủ trương rằng Trung Quốc cần thực hiện công cuộc canh tân theo gương Nhật Bản. Hàng ngàn sinh viên Trung Quốc đã sang Nhật du học và vô số sách báo tiếng Nhật đã được dịch sang chữ Hán. Đỉnh cao của việc dịch thuật các tác phẩm này diễn ra trong khoảng thời gian từ 1902 đến 1907, khi mỗi năm trung bình có hơn 50 cuốn sách dịch được xuất bản và năm 1903 đạt kỷ lục với 200 cuốn. Ngay trong thời gian này, chứ không phải chờ đến khi Đảng Cộng sản Trung quốc lên cầm quyền, tác phẩm Tuyên Ngôn Ðảng Cộng Sản của Marx và Engels đã được dịch cho người Trung quốc. Như Lương Khải Siêu nói, "Các tư tưởng mới lan tràn như đám cháy" và những tư tưởng mới được truyền tải thông qua sách dịch đó đã góp phần mang lại cuộc Cách mạng Tân Hợi 1911 ở Trung Quốc.

Cũng thông qua Tân Thư, các sĩ phu Việt Nam ở đầu thế kỷ 20 đã lĩnh hội được tư tưởng mới, điển hình là Phan Châu Trinh, Thân Trọng Huề, Ðào Nguyên Phổ. Nhìn lại Nguyễn Trường Tộ là nhà canh tân nổi tiếng của Việt Nam nhưng không thành công và khi đọc niên biểu và những hoạt động mà Nguyễn Trường Tộ thực hiện, tôi nhận thấy dù các kiến nghị ông viết rất nhiều và chính xác, nhưng ông không triển khai được các hoạt động kèm theo mà Fukuzawa đã làm, đó là dịch thuật và mở trường dạy học…để đào tạo ra một thế hệ mới. Cách tiếp cận của Nguyễn Trường Tộ là thuyết phục giới quan lại, nhà vua và triều đình; còn Fukuzawa Yukichi chọn cách xây dựng một tầng lớp mới, tạo dựng tinh thần mới cho cả dân tộc. Nhờ đó, Fukuzawa Yukichi đã thành công.

2. Trong lời Phát Đoan của bộ Nho Giáo, Trần Trọng Kim viết “Xét ra cho kỹ, sự bỏ cũ thay mới của ta hiện thời bây giờ không phải là không cấp bách, nhưng vì người mình nghĩ nông nổi, không suy nghĩ cho chín, chưa gì đã đem phá hoại cả đi. Thành thử cái xấu, cái dở của mình thì vị tất đã bỏ đi được mà lại làm hỏng mất đi cái phần tinh tuý đã giữ cho xã hội ta bền vững hàng mấy nghìn năm”.

Có lắm người tưởng rằng mình bắt chước người ngoài là điều có ích cho sự tiến hoá của nòi giống mình. Không ngờ rằng, sự bắt chước vội vàng quá, không nghĩ cho chín, lại thành cái độc, gây ra thứ bệnh cho xã hội mình…Mỗi dân tộc có một cái tinh thần riêng, cũng như mỗi cây có cội rễ đâm xâu xa xuống đất. Hễ cây nào tốt, hút được nhiều khí chất thì cành lá rườm rà. Dân tộc nào cường thịnh là người đã biết lưu giữ cái tinh thần của mình được tươi tốt luôn.”
Cho đến nay, 100 năm sau khi Trần Trọng Kim viết Việt Nam Sử lược, tính cách của người Việt Nam vẫn không hề thay đổi.

3. Trong cuốn Tâm lý đám đông, Le Bon viết “Một dân tộc là một cơ thể sống được sinh thành bởi quá khứ nên cũng giống như mọi cơ thể sống khác, nó chỉ có thể biến chuyển bởi những tích tụ từ đời này qua đời khác một cách chậm chạp và lâu dài. Những thay đổi mà con người có thể tạo ra chỉ là thứ bề ngoài…

Nếu không có truyền thống, tinh hoa của dân tộc hay nền văn minh dân tộc đó không thể được hình thành. Vì thế, con người sẽ có hai mối quan tâm chính kể từ khi được sinh ra, là thiết lập cho mình một hệ thống những tập tục, và cũng chính là thứ mà con người sẽ nỗ lực phá bỏ khi những tác dụng hữu ích của chúng không còn nữa. Không thể có nền văn minh nếu thiếu truyền thống nhưng không thể có phát triển nếu không phá bỏ những truyền thống đó. Khó khăn nan giải nhất là tìm ra sự cân bằng giữa ổn định và phát triển, tức là sự biến đổi. Nếu một dân tộc cho phép truyền thống của mình bám rễ quá sâu và quá vững chắc thì sẽ chẳng còn gì có thể thay đổi được nữa... Trong trường hợp đó, những cuộc cách mạng bạo động cũng chẳng mang lại điều gì bởi khi đó, những mảnh vỡ của hệ thống phong tục lại dần dần gắn bó lại với nhau để rồi trở lại thời quá khứ mà không hề có chút thay đổi nào…”

Làm thế nào để truyền bá tư tưởng tiến bộ của phương Tây?

Các xã hội phát triển Âu - Mỹ được xây dựng trên những nền tảng tri thức vững chắc, vốn được kế thừa và phát triển từ thời Hy Lạp, La Mã, qua các thời kỳ Phục Hưng, Khai sáng và thời kỳ Chủ nghĩa hiện đại của thế kỷ XIX - XX. Tất cả những tri thức nền tảng này đều được đúc kết trong tác phẩm của những học giả nổi tiếng (Plato, Aristote, Newton, Darwin, Kant, Hegel, Tocqueville, Mill, Russell, Wcher, Smith. Hayek...), chúng làm nền móng cho tòa nhà tri thức phương Tây, làm cơ sở cho triết học, khoa học tự nhiên, khoa học nhân văn, nghệ thuật, xã hội dân sự và Nhà nước pháp quyền...

Nhiều quốc gia khác đã học tập phương Tây như Nhật Bản khi nhận ra rằng đằng sau sức mạnh bề ngoài về quân sự và công nghệ, phương Tây còn sở hữu một lâu dài tri thức đồ sộ. Ngay từ thời Minh Tri cách đây 120 năm, giới trí thức Nhật Bản đã quyết tâm dịch những tác phẩm kinh điển phương Tây ra tiếng Nhật. Việc dịch thuật đã trở thành chiến lược quốc gia, góp phần quyết đinh vào việc xây dựng cơ sở nền tảng cho các ngành khoa học tự nhiên cũng như khoa học nhân văn của Nhật Bản, giúp nước này chỉ trong thời gian ngắn đã đuổi kịp phương Tây, xây dựng được một xã hội giàu có, dân chủ và tiến bộ hàng đầu thế giới, đồng thời vẫn giữ được bản sắc hết sức riêng biệt của mình.
Con đường canh tân của Nhật Bản đã làm bài học và hình mẫu cho giới trí thức Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác ở Châu Á. Việt Nam cũng là một quốc gia nằm trong quỹ đạo tư tưởng Đông Á. Những người đi tiên phong như Trương Vĩnh Ký, Huỳnh Tịnh Của, Nguyễn Văn Vĩnh rồi điển hình như Phan Chu Trinh... đã bắt tay vào dịch những tác phẩm phương Tây để truyền bá tới công chúng Việt Nam. Nhưng vì nhiều lý do khiến cho việc dịch thuật những tác phẩm rường cột của phương Tây diễn ra chậm chạp. Như vậy. Việt Nam đã đi sau các nước Châu Á nói trên không chỉ về kinh tế mà còn cả về học thuật. Riêng về học thuật việc thiếu những cuốn sách rường cột được dịch ra tiếng Việt khiến cho Việt Nam bị mất để và tụt hậu so với thế giới.

Như chúng ta đã biết, tình hình tiếp nhận tri thức tiến bộ phương Tây tại Việt Nam là rất tồi tệ rồi. Vậy nhân dịp ra mắt hàng loạt các tác phẩm kinh điển về tư tưởng của phương Tây tại Việt Nam, chúng ta nên tổ chức các câu lạc bộ, hội nghiên cứu về tư tưởng phương Tây để dễ dàng truyền bá hơn tư tưởng phương Tây vào Việt Nam. Qua tiếp nhận trí thức mới này thì mới mong thúc đẩy được dân chủ tại Việt Nam, nơi nhiều người còn lơ mơ về nhân quyền và dân chủ.

Chúng ta có tổ chức được 1 ngôi trường tư thục như Đông Kinh Nghĩa thục ngày xưa của cụ Phan để truyền bá các tư tưởng này ta nghĩ còn tốt hơn rất nhiều. Bây giờ tại VN đã cho phép lập trường tư thục rồi.

Trên đây chỉ là chút ý kiến của tôi, mong các vị đóng góp. Về trí và lực thì tôi vẫn chưa đủ nên cần các vị hỗ trợ thêm để ý tưởng này thành hiện thực.

Những sự kiện và sự âm mưu bành trướng “Hán hóa” xuống phương Nam

Sự kiện

Năm 1958, chín năm sau khi thành lập Nước CHDNTH và ổn định chính trị vững vàng, họ bắt đầu có dã tâm thôn tính lãnh hãi phía Nam. Lợi dụng Việt Nam đang bị nội chiến, Trung Quốc buộc Phạm Văn Đồng, thủ tướng chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa phúc đáp công hàm ủng hộ việc 12 hải lý bao gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc lãnh hải Trung Quốc.

Năm 1974, Trung Quốc đánh úp chiếm quần đảo Hoàng Sa, lúc này đang thuộc lãnh thổ của Việt Nam Cộng Hòa quản lý. Chính phủ và nhân dân Việt Nam Cộng Hòa ở các đô thị lớn tổ chức biểu tình phản đối nhưng phía Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa không có động thái gì về việc Trung Quốc xâm lăng Hoàng Sa.

Năm 1976 sau khi Việt Nam sáp nhập hai miền Nam Bắc thành Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, Trung Quốc giật dây nước Cam Pu Chia Dân Chủ ( tức Khơ me đỏ) gây hấn tại miền Tây Nam Việt Nam. Trung Quốc muốn sử dụng Cam Pu Chia làm thuộc địa của Đại Hán nhưng không thành vì chế độ Polpot quá tàn ác. Các kế hoạch của Trung Quốc phải phá sản vì địa lý của hai nước làm cho việc hỗ trợ vũ khí khó khăn hơn. Sau đó Chính Phủ Cam Pu Chia Dân Chủ bị sụp đổ vào năm 1979.

Năm 1978 Trung Quốc trực tiếp kéo quân xâm chiếm các tỉnh phía Bắc Việt Nam nhằm “dạy cho Việt Nam một bài học”.

Năm 1988 Trung Quốc tấn công Hải Quân Nhân Dân Việt Nam và chiếm quần đảo Trường Sa (Trường Sa hiện nay không chỉ có Trung Quốc tranh chấp mà còn có các nước như Phi Luật Tân(Phillippines), Nam Dương (Indonesia), Mã Lai và Brunei cũng giành phần.)

Từ năm 2005 (sau khi bình thường hóa quan hệ với Việt Nam), Trung Quốc lại gia tăng tranh chấp Biển Đông như bắn giết những ngư phủ Thanh Hoá ngay tại vùng biển Việt Nam. Họ tuyên bố thành lập huyện Tam Sa để quản lý hai quần đảo Hoàng Sa & Trường Sa năm 2007 và cấm tập đoàn BP hợp tác với Việt Nam trong việc khai thác dầu mỏ.

Năm 2008, Thế Vận Hội Bắc Kinh dự định cho rước đuốc qua Hoàng Sa & Trường Sa để tác động chính trị nhằm khẳng định chủ quyền của Trung Quốc. Các thanh niên và tần lớp sinh viên học sinh Việt Nam trong và ngoài nước đã lên tiếng phản đối mãnh liệt trước ngày rước đuốc Thế Vận Hội diễn ra tại Sài Gòn. Trước những chống đối dữ dội, Trung Quốc đã phái lực lượng chống bạo loạn lên đường sang Việt Nam để bảo vệ sự kiện trên.

Gần đây, Trung Quốc lại muốn khai thác tài nguyên tại vùng biển Vũng Tàu và khai thác quặng bô-xít ở Tây Nguyên. Được sự chấp thuận của nhà nước Việt Nam, các công nhân người Trung Quốc đã được lần lượt gởi qua Việt Nam rất đông. Việc khai thác quặng Bô Xít ở đây đã làm hủy hoại mội trường sinh thái, bị ngay cả những đại biểu Quốc Hội và các ngành khác như ông Dương Trung Quốc, ông Võ Nguyên Giáp…phản đối

Mới đây nhất Trung Quốc đụng độ với tàu thăm dò của Hoa Kỳ và phản đối việc Tổng thống Arroyo của Phi Luật Tân ra đạo luật tuyên bố chủ quyền của nước này tại Trường Sa.

Vị trí chiến lược của vùng biển Đông và âm mưu của Trung Quốc

Biển Đông có một vị trí chiến lược trong vùng. Đây chính là đường giao thông thuận tiện của các nước trong khu vực Đông Nam Á như Việt Nam, Phi Luật Tân, Nam Dương, Mã Lai, Tân Gia Ba (Singapore), có thể qua Thái Lan hay Úc Đại Lợi bằng con đường ngắn nhất này. Nếu xét về kinh tế thì Biển Đông đã tiềm tàng với trữ lượng dầu mỏ rất lớn, là nơi có trữ lượng tôm cá và hải sản dồi dào. Xét về chính trị thì chiếm giữ Biển Đông chính là quản lý luôn cả vùng Đông Nam Á Châu.

Như ta đã biết trước đây Tân Gia Ba là một đất nước của vùng thổ dân gốc Mã Lai. Người Hoa đã di cư về đây và sau đó lập Quốc thành Tân Gia Ba (đảo Quốc Sư Tử ) như hiện tại. Tuy là một Quốc Gia riêng nhưng đa phần công dân đảo này là người gốc Hán. Những nước như Mã Lai, Nam Dương, Thái Lan, Việt Nam là những nước mà người Hoa sinh sống và định cư rất đông. Suy rộng ra, ai cũng có lòng yêu nước, yêu dân tôc. Ai dám chắc họ sẽ không vì Mẫu Quốc, sẽ không là hậu thuẫn lớn cho Trung Quốc sau này? Có thể nào trong tương lai những nước này sẽ là Singapore thứ hai, thứ ba, thứ tư…do chính người Hán cai trị. Nếu Trung Quốc nắm trọn Biển Đông tức là nắm trọn cả vùng Đông Nam Á, và nếu hai quần đảo Hoàng Sa & Trường Sa thuộc về Trung Quốc thì đó chính là trạm nghỉ chân của họ trong quá trình hải hành khu vực. Hiện nay Trung Quốc đang làm khó dễ tàu bè các nước lai vãng trên Biển Đông. Nếu Biển Đông thật sự thuộc Trung Quốc, chúng ta sẽ không được phép đi qua chứ đừng nói đến đánh bắt hải sản hay khai thác dầu mỏ mà chính họ đã từng cấm Tập Đoàn BP hợp tác khai thác hay việc sát hại ngư phủ Việt Nam vừa qua.

Nhiệm vụ của chúng ta

Trước hết, chúng ta phải kêu gọi toàn thể dân tộc Lạc Hồng sinh sống khắp nơi trên thế giới cùng phản đối Trung Quốc cưỡng chiếm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam để bảo vệ lãnh thổ, lãnh hải của Việt Nam. Đồng thời vì sự sống còn của người Việt, chúng ta cùng các nước trong khu vực hãy lên tiếng chống âm mưu "Hán hóa "của nhà cầm quyền Bắc Kinh. Riêng thanh niên trong nước, chúng ta nên giải thích sâu rộng với các bạn trẻ, nhất là những người không tiếp cận được với internet về hiểm họa xâm lăng của Trung Cộng. Chúng ta nên lưu ý, theo dõi về chính sách ngoại giao của Nhà Nước Việt Nam với nước ngoài, đặc biệt đối với Trung Quốc.

Tiếp đến chúng ta đề nghị Nhà Nước Việt Nam công khai bản đồ Việt Nam đã vẽ sau khi đã thoả thuận cắm mốc vừa qua với Trung Quốc để xem nước ta đã mất bao nhiêu đất.

Liên Hiệp Quốc có quy định thời hạn nộp bản đồ để xác định lãnh thổ, lãnh hải. Nhà nước Việt Nam khi nào mới nộp cho Liên Hiệp Quốc? Trước khi nộp nên công khai ý tưởng trên các phương tiện thông tin đại chúng cho toàn dân biết .

Cuối cùng, chúng ta cùng lên tiếng đề nghị nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam minh bạch hóa những văn kiện đã từng ký với Trung Quốc mà toàn dân ta chưa được biết để có kế hoạch đối phó âm mưu xâm lược của nhà cầm quyền Bắc Kinh.

Hãy làm những gì chúng ta có thể làm được!

Sài Gòn ngày 04 tháng 04 năm 2009

THÁI DƯƠNG

© Tạp chí Phía Trước

Xin nhắc lại, chúng ta đã xuất phát từ cảm tính cá nhân để hình thành nên một « thế » ngày hôm nay, một thái độ bình tĩnh ôn hòa là thái độ cần có nhưng chưa đủ nếu thiếu nhiệt huyết và niềm tin mãnh liệt vào điều mà chúng ta làm. Sẽ chẳng có gì thất bại hơn nếu chúng ta hời hợt không xem đấu tranh chính trị là một phần thân thể, một phần đời sống của mình, trong khi đó là điều chúng ta đã chọn lựa khi bước vào con đường này. Cần phải nâng cao nhận thức hơn nữa, có thể chúng ta chỉ đơn thuần từ tình cảm mà dấn thân vào con đường đấu tranh chính trị, nhưng để có thể đi tiếp con đường này, chúng ta không thể dựa vào tình cảm, mà cao hơn nữa là tư duy chính trị, phải luôn tự trau dồi, tự nhắc nhở mình.

Sự thật phũ phàng : giữ và truyền lửa

Dù thế nào đi nữa, chính trị là sự đối đầu, tranh chấp giữa các thế lực chính trị không cùng quan điểm. Nếu không hiểu điều căn bản đó, chúng ta chỉ mãi quanh quẩn với « đấu tranh cảm tính », không đường hướng, không giữ lửa nỗi trong bản thân chứ đừng nói đến việc truyền lửa cho đồng đội.

Sự thật là con người luôn hăng hái với những cái mới mẻ và rồi dần thỏa mãn với cái đã đạt được hoặc do yếu tố khách quan khi việc chưa như mong muốn. Việc thỏa mãn những gì đã có được hay nản lòng là hành động thỏa hiệp thế lực đối lập trong đấu tranh chính trị, là một hành động nguy hiểm khi « địch chưa đánh mà ta đã bại ». Phải luôn ghi nhớ, đấu tranh chính trị có thể lúc tiến, lúc thối, nhưng tuyệt nhiên không được thay đổi mục tiêu chính trị đã đề ra, tức là không được lung lay bởi những mục tiêu, thất bại « tạm thời ». Đấu tranh chính trị luôn :

- Duy trì và mở rộng tầm ảnh hưởng lực lượng chính trị

- Học hỏi để thích nghi với diễn biến thời cuộc

- Giữ vững nguyên tắc chính trị của tổ chức đã đề ra.

Đấu tranh chính trị ngoài việc giữ lửa cho bản thân, chúng ta phải cố gắng truyền lửa cho người khác, và khi đã có lửa rồi, người đó phải biết (tự học) cách giữ lửa trong chính mình và truyền tiếp. Có thể nói chính ngọn lửa này mới là sự thúc đẩy mãnh liệt nhất trong mỗi chúng ta khi gặp khó khăn. Không có nó, tổ chức sẽ tan hàng, rã ngũ.

Chính trị cần đặt trọng tâm tính hiệu quả, thực chiến. Đặc biệt người làm chính trị phải luôn tự trau dồi bản thân về các vấn đề liên quan đến nghệt thuật lãnh đạo, tâm lý quần chúng, nghiên cứu đối phương. Không thể vì quá tức tối với chế độ CS hiện tại mà tự ngăn cản bản thân đọc Tư Bản Luận của Karl Marx. Không thể vì thấy chế độ phát xít tàn ác mà không nghiên cứu kỹ thuật quy tụ quần chúng của Hitler, vv… Vấn đề học hỏi là do mỗi bản thân đọc và suy nghĩ theo góc độ nào. Việc này cũng giống như việc dùng dao để làm gì ?

Hãy cho vào đời sống !

Xin tạm mượn câu nói của Marx : « Định luật của cuộc sống là đấu tranh giữa những mâu thuẫn để tiến hóa ». Nếu đồng ý với quan điểm trên thì đấu tranh chính trị là hành động tất yếu để đưa đất nước phát triển. Một khi đã chọn con đường này xin hãy xem nó là một phần của đời sống bản thân. Trên hết, hãy thể hiện điều đó bằng hành động, đó là con đường ngắn nhất để chúng ta tới đích. Luôn vững tin rằng những thành công lớn luôn chứa đựng những rủi ro chấp nhận được, bù lại chúng ta sẽ được những phần thưởng xứng đáng.

Nguyễn Kế Vũ - Thành viên Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ

2009-05-08

Ngày 8/5 năm nay đánh dấu tròn 3 năm ngày bạn trẻ Nguyễn Tiến Trung khởi xướng Tập hợp Thanh niên Dân chủ, tổ chức chính trị độc lập đầu tiên của thanh niên Việt Nam do giới du sinh thành lập.

Với mục tiêu vận động và cổ võ cho nền dân chủ Việt Nam, Tập hợp đã quy tụ được sự quan tâm và tham gia của người trẻ yêu chuộng dân chủ khắp nơi, cả trong lẫn ngoài nước.

Từ bức thỉnh nguyện thư

Tạp chí Phía Trước số mới nhất. Photo courtesy phiatruoc.net

Bức thư ngắn gọn bày tỏ những trăn trở của một người trẻ sau khi rời Việt Nam ra nước ngoài học tập tuy không thuyết phục được giới chức hữu trách, nhưng đã thật sự chinh phục sự ủng hộ của rất nhiều thanh niên cùng chung thổn thức.

Rất nhiều bạn trẻ viết thư đến Tiến Trung làm quen, chia sẻ quan điểm, và bày tỏ lòng thán phục một người bạn đồng trang lứa đã mạnh dạn lên tiếng thể hiện nguyện vọng chung của giới trẻ Việt Nam.

Và Tập hợp Thanh niên Dân chủ được hình thành từ cơ duyên đó, kết nối những người trẻ cùng chung chí hướng vì một Việt Nam dân chủ thực thụ.

Bạn Hoàng Lan, đại diện Tập hợp cho biết thêm về mục đích hoạt động của tổ chức này:

“Tập hợp đựơc lập ra với 3 mục đích chính. Thứ nhất là tiếng nói của thanh niên mong muốn dân chủ cho Việt Nam, cùng nhau phổ biến nhu cầu dân chủ hoá Việt Nam. Mục tiêu thứ hai là cùng nhau thực tập các sinh hoạt trong một tổ chức, và cùng học tập thêm về dân chủ và chính trị. Thứ ba là chuẩn bị lực lựơng cho những đảng phái chính trị dân chủ chân chính sau này.”

Thứ nhất là tiếng nói của thanh niên mong muốn dân chủ cho Việt Nam, cùng nhau phổ biến nhu cầu dân chủ hoá Việt Nam. Mục tiêu thứ hai là cùng nhau thực tập các sinh hoạt trong một tổ chức, và cùng học tập thêm về dân chủ và chính trị. Thứ ba là chuẩn bị lực lựơng cho những đảng phái chính trị dân chủ chân chính sau này.

Hoàng Lan

Sau 3 năm hoạt động, Tập hợp Thanh niên Dân chủ đã có nhiều thay đổi so với ngày đầu thành lập. Ban đầu, mọi sinh hoạt của các bạn đều tập trung ở Pháp. Dần dần về sau, khi lực lượng tham gia ngày càng đông đảo, Tập hợp đã mở rộng hoạt động ra rất nhiều nơi như Mỹ, Anh, Thuỵ Sĩ, và ngay cả tại Việt Nam.

Năm đầu tiên, các bạn hướng tới các sinh hoạt mang tính vận động sự quan tâm của công luận như thực hiện các cuộc tiếp xúc giữa Nguyễn Tiến Trung với chính khách một số nước, mở chiến dịch “Marathon Nối Vòng Tay Lớn” ở Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Úc, Châu Á và ngay cả tại Việt Nam, thu thập chữ ký, gửi thỉnh nguyện thư đến nguyên thủ các quốc gia yêu cầu áp lực Việt Nam cải thiện dân chủ-nhân quyền…vv…v…

Sau khi người đứng đầu Tập hợp là Nguyễn Tiến Trung hoàn tất việc học tại Pháp trở về Việt Nam, các bạn tập trung phát triển tổ chức, xây dựng những mối quan hệ gần gũi hơn tại các địa phương có thành viên của Tập hợp, và giữ sự trao đổi liên lạc thường xuyên với một số tổ chức quốc tế để tiếp tục vận động cho dân chủ Việt Nam.

3 năm sau...

Qua 3 năm hoạt động, các bạn đã cùng nhau gầy dựng nên tờ báo độc lập đầu tiên của thanh niên Việt Nam mang tên Tạp chí Phía Trước phổ biến trên mạng đối với độc giả Việt Nam và phát hành báo in ở ngoài nước.

Song song với trang web và trang blog của Tập hợp, kênh radio Tiếng nói thanh niên cũng được trình làng trên internet, với cùng mục đích phổ biến thông tin về dân chủ và đồng thời tạo diễn đàn để thanh niên khắp nơi chia sẻ, trao đổi quan điểm về các vấn đề liên quan đến Việt Nam.

Dân chủ không phải là trở ngại cho quốc gia mà chỉ trở ngại đối với đảng cầm quyền mà thôi. Tham gia vào các tổ chức dân chủ để đóng góp cho nền dân chủ nước nhà thì không thể gọi là phản động.

Bạn Trang Nhung

Tại Việt Nam, nơi tất cả các tổ chức chính trị đều thuộc sự kiểm soát của Đảng, thì tất cả các tổ chức độc lập như Tập hợp Thanh niên Dân chủ, dù tiêu chí hoạt động có như thế nào đi nữa, đều bị quy kết là “phản động”. Vì vậy, tiếp cận và tham gia Tập hợp, đối với nhiều bạn trẻ trong nước, quả là điều không dễ thực hiện.

Tuy nhiên, đại diện Tập hợp cho biết số đăng ký xin gia nhập từ Việt Nam ngày một tăng, bất chấp những khó khăn và cản trở từ phía chính quyền, như trường hợp của bạn Trang Nhung. Kể từ khi phát hiện bạn tham gia Tập hợp, an ninh đã cảnh báo gia đình Nhung, và theo dõi cũng như mời bạn lên “làm việc”.

Cũng như những thành viên khác của Tập hợp Thanh niên Dân chủ tại Việt Nam, Nhung kiên quyết khẳng định:

“Dân chủ không phải là trở ngại cho quốc gia mà chỉ trở ngại đối với đảng cầm quyền mà thôi. Tham gia vào các tổ chức dân chủ để đóng góp cho nền dân chủ nước nhà thì không thể gọi là phản động. Khi tham gia vào các tổ chức như thế này, mình có khả năng trao dồi kiến thức và lý luận về dân chủ, từ đó có thể biểu hiện bằng hành động cụ thể để cải thiện môi trường xung quanh, cải thiện xã hội.

Việt Nam hiện nay vẫn chưa có dân chủ mà dân chủ là thể chế tốt nhất trong mọi thể chế. Cho nên một trong những hình thức có thể đẩy mạnh dân chủ hoá Việt Nam là tham gia vào các tổ chức dân chủ như Tập hợp này. Đây là một lựa chọn tốt cho các bạn thanh niên có hoài bão và bản lĩnh.”

Ai sẽ nói cho chúng ta?

Bạn Ngọc Thuận, một thành viên khác tại Việt Nam, nói thêm về mục đích của các bạn khi đến với Tập hợp Thanh niên Dân chủ:

“ Em xin trích lời anh Nguyễn Tiến Trung là “Chúng ta không nói thì ai nói cho chúng ta? Chúng ta không làm, ai sẽ làm thay cho chúng ta? Và không làm bây giờ thì đợi đến bao giờ? Ai cũng đợi có dân chủ sẵn để hưởng thụ thì chắc là mình sẽ không bao giờ có. Mình phải tự đi tìm và tự đòi hỏi và nhiều người cùng đòi hỏi mới có thể mang lại dân chủ cho Việt Nam. Nếu ai cũng chỉ vì sợ mà không dám đòi hỏi thì dân chủ sẽ không bao giờ có trên đất nước Việt Nam.”

Và thông điệp mà các bạn trẻ trong Tập hợp Thanh niên Dân chủ muốn gửi gắm đến người trẻ khắp nơi nhân sinh nhật lần thứ ba của Tập hợp là:

Mong muốn của em là được nhìn thấy sự tham gia của nhiều bạn thanh niên hơn trước các vấn đề của đất nước và xã hội hiện tại, vì điều đó cho thấy các bạn thật sự quan tâm và coi dân chủ là một giá trị sống.

Anh Đông A

“Việt Nam dân chủ hơn là vì tương lai của mỗi người và của đất nước. Như mọi người thấy như vụ bauxite hiện nay, thiếu dân chủ và không có cơ chế cho người dân lên tiếng vì những quyền lợi chính đáng của mình. Đó là một tổn hại lớn cho đất nước và cho tương lai của mỗi người. Vấn đề dân chủ liên quan trực tiếp đến đời sống mỗi công dân. Mong rằng các bạn thanh niên thấy được điều đó và thấy được trách nhiệm của mình đối với bản thân và đất nước để mạnh dạn lên tiếng. Đó là những quyền cơ bản của người dân được bảo vệ trong Hiến pháp và luật quốc tế.”

Một thành viên trẻ từ Pháp tên Đông A tiếp lời Hoàng Lan:

“Mong muốn của em là được nhìn thấy sự tham gia của nhiều bạn thanh niên hơn trước các vấn đề của đất nước và xã hội hiện tại, vì điều đó cho thấy các bạn thật sự quan tâm và coi dân chủ là một giá trị sống.”

Nguyễn Tiến Trung, người thành lập Tập hợp, sau khi về nước ngay lập tức bị gọi đi thi hành nghĩa vụ quân sự tại Trung đoàn Gia Định. Các bạn trong Tập hợp cho biết dù bị bị nhiều áp lực, bị cô lập với thế giới thông tin bên ngoài, nhưng tinh thần của Trung vẫn vững vàng, và theo đúng hạn định, Trung sẽ xuất ngũ trong 3 tháng nữa.

Nguồn: RFA

Đính chính về việc trả lời phỏng vấn RFA

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần 3 của THTNDC, RFA đã có một bài phỏng vấn các thành viên của TH về sự kiện này:

Kỷ niệm 3 năm ngày thành lập “Tập hợp Thanh niên Dân chủ”

Tôi là một trong những người tham dự phỏng vấn. Trong bài phỏng vấn này có một chi tiết không chính xác mà tôi thấy cần thiết phải đính chính trước hết trên blog của mình

RFA viết: Kể từ khi phát hiện bạn tham gia Tập hợp, an ninh đã cảnh cáo gia đình Nhung, và thường xuyên theo dõi cũng như mời bạn lên “làm việc”.

Thứ nhất, tôi không nói "cảnh cáo" mà nói "cảnh báo", hai từ này khá khác nhau.

Thứ hai, tôi không nói an ninh "thường xuyên" (theo dõi và mời làm việc) mà nói họ có theo dõi và mời làm việc mà thôi.

Có lẽ chị Trà Mi, người thực hiện phỏng vấn, nghe không rõ hoặc không chú ý lắm khi diễn đạt lại những câu trả lời của tôi nên đã dẫn đến sai khác này.

Tôi đã gửi thư yêu cầu đính chính tới RFA, vì không muốn người đọc hiểu vấn đề ở mức độ nặng hơn thực tế. Đọc câu tường thuật của RFA ở trên, những ai không hiểu tôi có thể cho là tôi phóng đại.

Bản thân tôi không lấy việc bị sách nhiễu (vì tham gia THTNDC) là một thành tích hay điều gì đáng kể. Cho nên, những sự phóng đại (dù là chút đỉnh) về những khó khăn của mình là điều tôi không muốn có.

Thấy gì từ thư Kiến nghị này? Điều chung nhất, mọi người dễ dàng nhìn thấy là thư Kiến nghị của họ đã nhanh chóng thu hút được sự đồng tình của nhiều nhà trí thức lớn đã nghỉ hưu, đang làm việc trong và ngoài nước, trong đó có vị đang là Đại biểu Quốc hội khóa XII. Bên cạnh các giáo sư lão thành Nguyễn Huệ Chi, Hoàng Tụy, Phan Đình Điệu, Trần Văn Khê, Nguyễn Văn Hạnh, Lê Xuân Khoa,… chúng ta thấy có rất nhiều trí thức trẻ cũng tham gia ký tên. Chữ ký của các nhà trí thức đang dần tạo ra áp lực đối với lãnh đạo đất nước. Lý do tạo ra lực hút đông đảo trí thức tham gia của thư Kiến nghị là:

Thứ nhất, như đã nêu trên, quyết định chọn Trung Quốc làm đối tác khai thác quặng bauxite Tây Nguyên của Chính Phủ đã làm cho dự án xuất hiện các yếu tố lợi bất cập hại, sự lo lắng về thảm họa môi trường, văn hóa, an ninh và quốc phòng trong dân chúng ngày càng dâng cao. Vì vậy, sáng kiến của các giáo sư Nguyễn Huệ Chi, Nguyễn Thế Hùng và nhà văn Phạm Toàn đã đáp ứng được nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, nhanh chóng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ và đông đảo anh chị em trí thức trong và ngoài nước. Cảm kích nhiệt huyết của trí thức trong và ngoài nước về việc nước, tiến sỹ Hà Sỹ Phu tin tưởng về một Hội nghị Diên hồng bàn về Bauxite Tây Nguyên sẽ diễn ra. Nhà thơ lãng mạn cách mạng một thời Bùi Minh Quốc xem việc ký tên vào thư Kiến nghị tự nhiên “như là tôi thở”. Nhà văn quân đội Phạm Đình Trọng cũng vậy, một trong những người ký tên đầu tiên. Trước đó, nhà văn cựu chiến binh này cũng đã gửi thư ngỏ cho Thủ tướng về bauxite Tây Nguyên. Cảm hứng của văn nghệ sỹ đã làm cho Kiến nghị thêm sức sống, số trí thức ủng hộ tăng lên hàng ngày.

Thứ hai, khác với Kháng thư số 24 ngày 15 tháng 3 năm 2009 của Khối 8406 và Lời kêu gọi bất tuân dân sự của Hòa thượng Thích Quảng Độ, thư Kiến nghị của các giáo sư Nguyễn Huệ Chi, Nguyễn Thế Hùng và nhà văn Phạm Toàn không chứa đựng mục tiêu chính trị. Sáng kiến của họ không phản đối cho Trung Quốc vào khai thác bauxite Tây Nguyên, chỉ kiến nghị Nhà nước dừng dự án vì lợi bất cập hại như đã nêu trên. Vì vậy, họ đã công khai gửi danh sách những người đã ký tên ủng hộ kiến nghị của họ cho Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ để tạo ra áp lực. Đọc kháng thư trên của Khối 8406 do kỹ sư Đỗ Nam Hải, linh mục Phan Văn Lợi, cựu chiến binh Trần Anh Kim, giáo sư Nguyễn Chính Kết (đang công tác ở Hoa Kỳ) đứng tên chúng ta thấy rõ mục tiêu chính trị. Phần đầu của kháng thư lên án Chính quyền cho Trung Quốc triển khai dự án bauxite Tây Nguyên là bán nước là tay sai của Trung Quốc, vì vậy họ kêu gọi dân chúng xuống đường chống đối. Như chúng ta đã biết, nhân dân Việt Nam do trải qua chiến tranh liên miên; sau chiến tranh, hầu hết ngán ngẫm chính trị, tập trung lo lắng cuộc sống kinh tế, học hành. Vì vậy, Khối 8406 kêu gọi dân chúng xuống đường là phi thực tế, chỉ là ảo vọng chính trị. Tương tự, Lời kêu gọi bất tuân dân sự của Hòa thượng Thích Quảng Độ xa rời thực tế, coi thường nhân dân. Bỏ việc làm để biểu tình tại gia chống chính quyền 01 tháng, với những người lào động kiếm sống hàng ngày làm sao có thể chấp nhận được. Họ không có tiền để dự trử lương thực, thuốc men. Điều này quá cụ thể, chẳng lẽ Hòa Thượng không nắm bắt được? Chính quyền chỉ cần cúp nước, cắt điện thôi, dân chúng sống chen chúc trong các căn hộ ngột ngạt liệu có chịu đựng được không? Tin rằng Hòa Thượng biết rõ điều này. Tuần đầu của tháng 05 năm 2009 đã trôi qua, đường phố Sài Gòn vẫn đông đúc, cuộc sống vẫn hối hả. Đã đến lúc, Hòa Thượng cần tuyên bố rút lại Lời kêu gọi bất tuân dân sự, lưu giữ làm kỷ niệm. Xuất phát từ ảo vọng chính trị, kháng thư phản đối dự án Bauxite Tây Nguyên của Khối 8406 và Lời kêu gọi bất tuân dân sự của Hòa Thượng Thích Quảng Độ xa rời thực tế, không có sức sống trong nhân dân. Có thể, vì sự khác biệt này, nên trong danh sách ký tên vào kiến nghị của các nhà trí thức không thấy tên kỹ sư Đỗ Nam Hải và các vị lãnh đạo Khối 8406. Hy vọng rằng, qua sự kiện này, các vị cần có cái nhìn thực tế hơn, tôn trọng nhân dân và biết lắng nghe ý kiến của họ trước khi hô hào họ làm chính trị.

Cuối cùng, hiện tại trong danh sách kiến nghị của trí thức mới chỉ có chữ ký của 01 đại biểu Quốc hội đương nhiệm, nhưng trước áp lực ngày càng tăng và thiện chí xây dựng của thư Kiến nghị ngày càng rõ nét, tin rằng tâm thư này sẽ có sức sống mãnh liệt tại kỳ họp Quốc hội khóa XII sắp tới. Chúng ta hãy chờ đợi.

Thanh Hương

Sinh viên trường Đại học Hồng Bàng, thành phố Hồ Chí Minh