poster của lãnh tụ Hezbollah- Hassan Narsallah ở khu Dahiyeh, phía nam thủ đô Beirut, nơi đặt tổng hành dinh lực lượng này.

Mịt mù

Hôm nay 7.6.2009, Tổng tuyển cử ở Lebanon sẽ diễn ra trên mảnh đất xinh đẹp vẻn vẹn 3 triệu dân luôn sống trong cảnh chiến tranh loạn lạc suốt hàng chục năm qua.

Có lẽ chả có gì ngạc nhiên khi lực lượng Hezbollah và liên minh của mình là những phe nhóm thân Syria, Iran lại chiếm đa số ghế trong quốc hội. Đã từ lâu, ở mảnh đất này, Hezbollah còn lớn mạnh hơn cả nhà nước, họ được dân chúng ủng hộ, có quân đội mạnh và khống chế nhiều về kinh tế. Nhưng đấy là kết quả mà phương Tây nhất là Mỹ và Israel không mong muốn chút nào. Mới đây trong chuyến công du nhằm lấy lòng thế giới Ả Rập ở Trung Đông, Obama đã ngỏ ý muốn ngồi lại đàm phán với các phe nhóm như Hamas, Hezbollah- nhưng đấy chỉ là lời nói, còn việc làm thì chắc còn xa lắm. Dù gì thì Mỹ vẫn phải dồn hết sức để ủng hộ và bảo vệ ông em ruột Israel, kẻ thù truyền kiếp của người Ả Rập.

Vậy nên, tương lai của mảnh đất nhỏ xinh, chuyên làm bãi chiến trường cho các xung đột này vẫn còn chông chênh. Chả biết tiếng súng đạn, tiếng bom đến bao giờ ngưng...

Ký ức Lebanon

Tối qua, tôi ăn tối ở nhà hàng Ya-Beirut ở Xuân Diệu của anh chàng Chandy Sarraf làm chủ. Tôi cũng nói chuyện ve3ef cuộc tuyển cử hôm nay. Chandy không tham gia nhiều, anh cũng như hơn 3 triệu Lebanese kiều đang sinh sống, làm ăn khắp thế giới này không muốn nhớ tới những điều ảm đạm ở đất nước mình. Anh say sưa nói chuyện và mang cho chúng tôi xem tập sách ảnh về những cảnh đẹp ở quê hương anh. Anh thích thú khi biết chúng tôi cũng đã từng đứng dưới chân tượng Chúa, nhìn xuống vịnh Junieh xinh đẹp của anh và chụp ảnh- tôi chỉ quên nói với anh, trong bức ảnh phong cảnh tôi chụp vẫn lẫn vào khuôn hình 1 chiếc máy bay trực thăng tuần dương ở một góc.

Chúng tôi gọi món bánh mì của Lebanon, ăn với Hummus và gà quay và gọi nó là ăn...ký ức. Nó làm chúng tôi nhớ lại bữa ăn trưa mà anh chàng người Ai Cập tốt bụng cho chúng tôi ăn ở khu lao động Bourj Hammoud giữa mùa hè đỏ lửa 2006. Cũng bánh mì, cũng Hummus, cũng gà quay nhưng để nguyên con. Bữa ăn ngon nhất trong suốt thời gian chúng tôi đi làm chiến sự.

Hôm qua ngồi xem cuốn sách ảnh mới thấy những nơi mình đã đi qua đẹp. Hồi đó cũng thấy đẹp nhưng chả có tâm trí nào mà ngắm cả. Mà có ngắm chứ, ngắm những ngôi nhà bị đạn rocket cháy rụi tan hoang, những chung cư đổ sập xuống trong nháy mắt như trong trò chơi xếp hình, ngắm những gương mặt thất thần, bơ phờ và hoảng loạn...Căng thẳng, hồi hộp, lo âu là những cảm giác thường trực. Chúng tôi đã đi, đã gặp mọi người, đã trò chuyện để cố lý giải và tìm hiểu phần nào câu hỏi tại sao người ta cứ mãi bắn giết nhau? Tại sao người Palestine, người Israel, người Syria, Iran không đánh nhau ở nước họ mà cứ lôi nhau sang đây, mảnh đất toàn những con người hiền lành như chú bé Ali tôi gặp trong trại tị nạn hay như anh chàng Hezbollah lái xe cho tôi, Ibrahim?

Hay có lẽ người Lebanon hiền lành quá nên dễ bị bắt nạt? Có lẽ vậy. Vì đi đâu, gặp chúng tôi, người Việt Nam là mọi người đều ngưỡng mộ lắm, ngưỡng mộ 1 dân tộc nhỏ mà kiên cường chả sợ đế quốc, thực dân.

Những ý nghĩ lộn xộn

Trong thời gian gần đây, dư luận ồn ào về Bauxite, về chủ quyền biển đảo, về sự xâm lấn mọi mặt của người Trung Quốc tôi lại thấy buồn. Dân tộc tôi khiến tôi ngẩng cao đầu khi đi qua những nơi có những dân tộc bị áp bức, khuất phục và nhận được sự ngưỡng mộ của họ mà giờ đây đang tỏ ra hiền lành quá đỗi. Tôi vẫn nhớ giọng nói dõng dạc của người lái xe taxi ở thành Baghdad khi dẫn tôi về nhà giới thiệu với gia đình *Đây là bạn tao, nó người Việt Nam. Bây giờ Mỹ sắp đánh đến nơi nhưng nó không sợ, vẫn sang đây!*, tôi vẫn nhớ những chiến binh Hezbollah đưa ngón tay cái lên, mời chúng tôi vào những khu phố vừa bị bom cày nát khi tôi nói *I am from Vietnam, let me in*...

Tôi thấy buồn, và chán nản. Chúng tôi không hèn, đã từng không hèn, vậy mà sao bây giờ cứ để ngoại bang bắt nạt mãi thế?

Hôm nay, đất nước Lebanon xa xôi kia đang đầy ắp những hy vọng, ước mơ về một tương lai yên bình.

POst lại vài cái ảnh hồi xưa

Trẻ con vừa đi vừa tung tăng hát

(Phố Cáo, Hà Giang 2006)


đáng yêu như 1 đóa hoa bé tí tẹo teo

(Phố Cáo, Hà GIang 2007)


hay suy tư như 1 ông già

(con vẽ con khỉ, ở nhà ai cũng nói con giống con khỉ- Sơn 4 tuổi, lớp học vẽ Cung thiếu nhi- 2008)


hay vô tư, vô lo

(một bé gái ăn xin- Nhà Thờ Lớn Hà Nội 2008)


trẻ con thì luôn...nghịch như quỷ

(một bé gái đang chơi trong tác phẩm sắp đặt Chân dung Cuộc sống của Trần Đức Quỷ tại L'espace 2008)


nhưng khi ngủ thì đứa nào cũng là một thiên thần

(Thới Bình, Cà Mau 2007)


trẻ con thì thích làm người lớn

(lớp mẫu giáo ở Y Tý, Lào Cai 2009)


thích được chăm sóc

(Phan Rang 2008)

Hôm rồi ở Sài Gòn đi chơi xem 1 cái buổi diễn thời trang do HTV làm ở khách sạn Caravelle. Cũng chả có gì đáng kể vì chỉ là 1 chương trình nho nhỏ, có 4 nhãn hiệu diễn. Chỉ buồn cười người mẫu, cũng nhiều verdette và các em nhấp nhỏm nổi nhưng mà diễn rát buồn cười- cùng 1 bộ sưu tập nhưng có em mặt lạnh như đá cây, có em nhún nhảy chân sáo, mặt te hớn ca sỹ, có em uốn éo trên đầu runway như...múa cột, thậm chí có em xì tin Kute quá mức, nháy mắt le lưỡi thật là vui nhộn.

Người mẫu ơi là người mẫu

( Nguyên văn phát biểu của ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết tại Quốc hội kì 5 ngày 26/5/2009)

Trước hết tôi xin khẳng định là tôi hoàn toàn nhất trí với chủ trương phát triển công nghiệp khai khoáng bauxite và chế tạo nhôm kim loại. Tuy nhiên đọc báo cáo của chính phủ thì tôi thấy chưa tự giải đáp được ba vấn đề mà dư luận nhân dân đang rất quan tâm. Đó là hiệu quả kinh tế, tác động đến môi trường tự nhiên và xã hội và đảm bảo an ninh- quốc phòng.

Có thể nói dự án khai thác Bauxite ở Tây Nguyên là một đại dự án liên quan đến rất nhiều vùng và liên quan đến rất nhiều ngành, với số tiền rất là lớn. Theo quyết định 167 của Chính phủ thì dự án này từ đây đến năm 2025 sẽ cần huy động vốn đầu tư là 190 nghìn cho đến 250 nghìn tỉ đồng Việt Nam. Và có hàng loạt cụm mỏ, cụm nhà máy. Riêng Đak nông là có đến 4 nhà máy Alumin đánh số từ 1 cho đến 4, các nhà máy này trải dài ra ở tất cả 4 tỉnh Lâm Đồng, Gia Lai, Đắc Nông và Bình Phước.

Thêm vào đó thì có rất nhiều công trình phụ trợ. Chúng ta phải xây dựng một đường xe lửa dài vào khoảng 300 km- 270 km, với độ chênh của các điểm là đến 700m, với địa hình hết sức phức tạp, quanh co. Tính ra là phải tiêu tốn 3,1 tỷ đô la Mỹ.

Tôi cũng không biết là cái đường xe lửa như thế thì xe lửa sẽ đi như thế nào. Nếu ô tô còn có thể đi được, còn xe lửa thì không biết đi thế nào. Và nếu được mời đi trên đường xe lửa chênh vênh như thế thì tôi cũng không biết mình có đủ dũng cảm để đi không. Nhưng mà tiền thì rất là tốn. Đồng thời chúng ta phải làm cái cảng ở Hòn Kê Gà hoặc là Hòn Gió.

Thế thì tất cả tiền này tính vào đâu?

Nếu như tiền này mà tính vào sản phẩm Alumin thì giá rất cao, và như thế hoàn toàn không lãi. Còn nếu như không tính vào sản phẩm Alumin mà coi là công trình dân dụng thì có thể nói: vô hình trung chúng ta đã lấy tiền thuế của dân để làm lợi cho doanh nghiệp. Chỗ này chúng tôi cho là phải hết sức là tính toán.

Hiệu quả rất là thấp, giá Alumin chỉ bằng 12% của giá nhôm thành phẩm thôi. Chúng tôi cũng xin lưu ý là Đại hội ( Đảng) X cũng xác định: hạn chế xuất khẩu khoáng sản thô, mà Alumin là khoáng sản thô. Giá Alumin và nhôm đang xuống rất là thấp, các đồng chí cũng biết cả rồi, chúng tôi xin không nói nhiều.

Tại sao chúng ta lại phải đi vay vài đến trăm triệu đô la để làm những cái nhà máy như ở Tân Rai hay Nhân Cơ trong khi mà nền kinh tế của chúng ta đang gặp rất nhiều khó khăn mà lãi thì chưa nhìn thấy đâu?

Ngay đồng chí chủ tịch hội đông quản trị TKV cũng nói là năm mươi ăn, năm mươi thua. Nếu mình bỏ tiền túi mình ra, có bao giờ mình kinh doanh theo cái kiểu :chưa nhìn thấy lãi mà đã kinh doanh không?Cho nên chúng tôi xin đề nghị hết sức cân nhắc chuyện này.

Về môi trường, chúng tôi xin nói vắn tắt bởi vì chỉ còn hơn hai phút.

Thứ nhất là về nước. Trong báo cáo chính phủ cũng nói sẽ xây các hồ chứa nước ở Tây Nguyên, đằng nào nó cũng chảy xuống Đồng Nai rồi chảy ra biển. Xin báo cáo các đồng chí là đồng bằng Nam Bộ đang khát nước. Và ta chúng ta cũng biết tin mới nhất về lượng nước sông Mê Kông đang giảm xuống. Nếu bây giờ trên ấy ( trên Tây Nguyên) xây các hồ, đập như thế thì liệu có ảnh hưởng đến đồng bằng Nam Bộ không?

Vấn đề thứ hai là bùn đỏ. Xin báo các đồng chí: với lượng Alumin chúng ta sản xuất ra thì từ 2015 mỗi năm nó thải ra 10 triệu tấn bùn đỏ, hết đời dự án này sẽ thải ra 1,5 tỉ tấn. Và đấy là những quả bom bùn … những quả bom bùn…treo trên cao- trên đồng bằng Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Chỗ này phải tính.

Vấn đề thứ 3 là hiệu quả đối với kinh tế, đối với xã hội thì chúng tôi xin nói: Trong thời gian qua trong 300 công nhân được đưa đi đào tạo chỉ có 2 người là người của địa phương thôi. Sáng nay tôi rất phấn khởi nghe một đại biểu quốc hội ( ở một) tỉnh Tây Nguyên nói là dự án sẽ nộp 500 tỉ vào cho địa phương và 1000 công nhân sẽ được đi đào tạo. Chúng tôi xin đề nghị Quốc hội ghi nhận lại tất cả những con số đó, vài năm nữa chúng ta kiểm tra lại xem các con số đó có đúng hay không.

Về an ninh quốc phòng. Chúng tôi xin nói như thế này: Rất may là có điều chỉnh kịp thời của Bộ chính trị, cho nên sự việc nó hơi khác. Nếu đọc lại quyết định 167 thì chúng tôi thấy là chúng ta chưa lường trước được tình hình. Trong quyết định 167 cho phép đầu tư vốn nước ngoài đến 100%. Chỗ này chúng tôi cho rằng chính phủ có phần chủ quan.

Bây giờ xử lý như thế nào? Tôi xin đề nghị phải coi đây là công trình quan trọng quốc gia. Bởi vì nó tiêu một số tiền… cả cái cụm ấy nó tiêu một số tiền gấp 10 lần tiêu chí tiền cho một công trình quan trọng quốc gia.

Chúng tôi đề nghị phải đưa vào công trình quan trọng quốc gia, Quốc hội thẩm tra và cuối năm nay chúng ta sẽ xem xét quyết định.

Nếu chúng ta không tính cả cụm dự án mà làm như Khí điện trạm Cà Mau, cứ tách từng dự án ra để nói rằng nó chưa đến số tiền quốc hội yêu cầu đưa vào công trình trọng điểm quốc gia, chúng tôi cho như thế là lách luật.

Bình loạn của mình+

Chưa nói đến chuyện tính tất cả các chi phí vào đâu. Bây giờ không hiểu lấy đâu ra hàng tỷ đô để đầu tư cho dự án này nữa. Vay chăng? Vay được mấy trăm triệu thôi chứ phần còn lại, không lẽ lại nhè vào tiền thuế, tiền thu nộp của các doanh nghiệp. Hàng triệu người nai lưng ra làm để ném tiền vào 1 dự án mà chưa biết lời lỗ thế nào về mặt hiệu quả kinh tế và chắc chắn lỗ về mặt môi sinh, môi trường, tác động xã hội, an ninh mà sao cứ duy ý chí cắm cổ làm.

Bài học Dung Quất còn đấy, không hiểu các vị lãnh đạo có tỉnh ra chút nào không?