Emtry này chôm từ x-cafe. Chắc mấy bác BBT không có ý kiến chứ ? :-)

Trương Đình Anh

[*] Bài viết được liên kết giữa hai entries trên blog của Trương Đình Anh. Tựa đề do BBT X-cafe đặt.

Vệ tinh VINASAT-1

Cuối cùng thì chúng ta cũng đã có vệ tinh, 40 năm sau khi nhân loại phóng thành công quả vệ tinh đầu tiên. VINASAT-1 (ngụ ý là sẽ có VINASAT-2, 3, …) sẽ được phóng về từ bãi phóng French Guiana vào ngày 19.04.2008, nếu nó không bị hoãn như nhiều lần trước đó.

Chúng ta tự hào là đã có vệ tinh, vệ tinh xịn, mua của Hãng Lockheed Martin lận. Quả vệ tinh trị giá 300 triệu US$ và mười mấy năm tiến hành dự án.

Báo chí tung hô “VINASAT-1 mở ra kỷ nguyên mới cho viễn thông Việt Nam”, “viễn thông lột xác”, rồi nào là mạng viễn thông từ này ổn định không sợ đứt cáp, vân vân và vân vân. Quá nhiều mỹ từ mà đến nhà sản xuất Lockheed Martin cũng chưa bao giờ dám nghĩ tới.

VINASAT-1 là vệ tinh cỡ nhỏ, có 20 bộ phát đáp, mỗi bộ cho dung lượng 34 Mbps, như vậy VINASAT-1 tạo được ra dung lượng 680 Mbps mỗi chiều up/down.

Cách đây mươi năm, 680 Mbps là một dung lượng kết nối khổng lồ, có lẽ đủ cho cả Châu Á dùng cũng không hết. Nhưng với cuộc cách mạng Internet Băng rộng, giờ đây 680 Mbps may lắm thì cũng chỉ đủ phục vụ cho một quận ở Hà Nội hoặc Sài Gòn.

Nếu ai đó đưa cho tôi 300 triệu US$ để phủ sóng vệ tinh toàn Việt Nam, có nên phóng vệ tinh chăng? Tôi sẽ trả lời ngay là dứt khoát không!

Để có 680 Mbps mỗi chiều phù khắp Việt Nam, tôi sẽ thuê ngay vệ tinh của Thaicom do cựu thủ tướng Thái Lan Thaksin sáng lập. Giá bán không mặc cả là 1,000 US$/Mbps/một chiều/tháng, tôi sẽ trả 680 Mbps x 2 chiều x 1,000 US$ = 1,360,000 US$ mỗi tháng. Còn 300 triệu US$, số tiền to quá, sao không gửi tiết kiệm 12%/năm nhỉ? Mỗi tháng cũng được 3 triệu US$, thuê vệ tinh rồi cũng còn dư những hơn cả triệu US$ lận, biết tiêu gì đây?

Vậy VINASAT-1 có khả năng kinh doanh hiệu quả không?

Câu trả lời cũng chắc chắn là không, trừ khi cả Châu Á bị động đất liên hoàn, cáp biển đứt sạch. Nhưng khi đó, liệu chúng ta còn sống sót để mà dùng Internet không nhỉ?

Chúng ta giả thiết:

* Toàn bộ chi phí phóng VINASAT-1 là 300 triệu US$, không phát sinh gì thêm, kể ra cũng hơi lạ.
* Toàn bộ số tiền trên được vay với lãi xuất cực kỳ ưu đãi là 5%/năm.
* Chi phí vận hành hàng năm tương đương 3% vốn đầu tư, như chuẩn quốc tế.

Thì, nếu VINASAT-1 bay được 20 năm như những lời tiên đoán siêu tưởng thì giá thành băng thông của VINASAT-1 là khoảng 1,900 US$/Mbps/một chiều/tháng. Còn nếu như nó chỉ bay nổi 12 năm như các nhà đầu tư vẫn kỳ vọng thì giá thành sẽ là 2,500 US$/Mbps/một chiều/tháng.

Liệu ai sẽ mua băng thông của VINASAT-1 với mức giá cao gấp nhiều lần Shin Satellite? FPT thì chắc chắn không rồi! Còn VTV, VOV, Viettel? Họ có chịu ăn cơm nhà với giá đắt không? Khó thay, trừ phi Nhà nước lại yêu cầu cán bộ của mình phải bay bằng Vietnam Airlines như đã từng xảy ra vào thế kỷ trước.

Vậy là Việt Nam đã có cái đèn ông sao đắt giá, đáng ghi ngay vào cuốn kỷ lục Guiness - ba trăm triệu đô la Mỹ. Còn Bạn? Bạn có phóng không?

Tranh luận Hậu Vệ tinh

Sau khi viết entry VINASAT phía trên, tôi được dân cư mạng vô comment quá trời. Kể ra viết chơi mấy câu mà được mọi người quan tâm cũng cảm thấy rất thú vị, dù cho nhiều comment có “chửi bới”, “mạt sát”, …

Trên môi trường Internet, lời nói càng không mất tiền mua, nhưng mong sao chúng ta tôn trọng ý kiến trái chiều ứng xử văn minh và không vì bất đồng mà chụp cho nhau cái mũ “dốt”, “nghĩ ngắn”, “con buôn”, …

Và nếu rằng tác giả có “dốt”, có “nghĩ ngắn”, có “con buôn” hay có “gì đi chăng nữa” thì cũng kính mong các bậc cao nhân chỉ giáo cặn kẽ cho để được biết thêm về chỗ “dốt”, “nghĩ ngắn”, “con buôn”, … ở đâu?

Tôi định viết nốt entry “Thế giới phẳng” để thử nhìn xem trong một trật tự thế giới mới, mỗi con người, mỗi dân tộc nên làm gì? Xã hội đã tiến hóa từ những cá thể tự cung, tự cấp thành những pháo đài tự cung tự cấp ở cấp độ quốc gia nhưng với xu hướng toàn cầu hóa, một đất nước, một dân tộc, một con người liệu có phải làm tất cả mọi thứ không hay chỉ cần tập trung vào những gì mình giỏi nhất, những gì mình có thể đạt được hiệu quả cao nhất?

Nếu đồng ý quan điểm này, mỗi chúng ta cần tìm ra lối đi riêng cho mình, thay vì cái gì cũng phải cố mà làm cho bằng bạn bằng bè và cho rằng việc cái gì chúng ta cũng làm được là thể hiện đẳng cấp. Đẳng cấp thể hiện ở chỗ chúng ta làm được việc đó một cách hiệu quả nhất, rẻ nhất và có thể bán hay chuyển giao kết quả đó cho nhiều người khác thông qua giao thương.

Có lẽ đã qua lâu rồi cái thời mà chúng ta tự hào sản xuất được máy cày hay tự hào có anh Hai Lúa chế tạo máy bay. Trong cuốn “Chiếc Lexus và Cây Ô Liu”, Thomas Friedman đã đề cập đến “sản xuất hiệu quả âm” khi Liên Xô cũ đã từng sản xuất ra những chiếc máy kéo mà trị giá vật liệu còn cao hơn giá trị bản thân chiếc máy kéo thành phẩm. Chính những quan điểm “tự cường toàn diện” mà không đếm xỉa tới hiệu quả đã làm cho một cường quốc như Liên Xô sụp đổ.

Để tiện đường tranh luận, tôi mạn phép tổng hợp một số ý kiến của các bạn đã comment và nêu ý kiến của mình.

Nhiều bạn nói Phóng Vệ tinh là thể hiện Việt Nam đạt trình độ khoa học kỹ thuật cao cường, xin thưa rằng trong một ngữ cảnh nào đó, điều này giống như chúng ta bỏ tiền ra mua một cái xe Mercedes S600. Nó thể hiện chúng ta có lẽ đã sung túc, đã đủ tiền để mua một cái xe xịn để đi chứ chưa thể hiện là chúng ta có một “nền công nghiệp sản xuất xe hơi hùng hậu” vậy.

Nhiều bạn khác nói “Vệ tinh là vấn đề an ninh quốc phòng”. Song chắc nên nói rõ hơn đằng sau cụm từ đáng sợ này là cái gì? Thế nào là an ninh quốc phòng? Nếu quan niệm như vậy, có lẽ chúng ta nên thuê Bắc Triều Tiên sản xuất tên lửa đẩy, thuê Cuba sản xuất vệ tinh và nên phóng lên từ tổ hợp Baikonur của Nga ở Kazakhstan thay vì mua vệ tinh của Lockheed Martin (Mỹ) và dùng tên lửa Ariane 5 và phóng lên từ French Guiana (Pháp). Trong quá khứ, chả phải là chiếc máy bay chuyên cơ Boeing 767-300ER của Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân mua mới cứng từ Hãng Boeing (Mỹ) cũng đã từng bị sự cố gắn bọ nghe lén? Liệu vệ tinh của chúng ta do Hãng Mỹ sản xuất có back-door hay một cái gì đó tương tự không?

Nhiều bạn khác so sánh việc phóng vệ tinh như mua và xây một cái nhà, giá cho thuê nhà ngày càng tăng, rồi sợ rằng đi thuê nhà hay bị chủ nhà sinh sự. So sánh như vậy hơi khập khiễng vì các dịch vụ công nghệ cao ngày càng rẻ, khâu hao vô hình là cực lớn nếu chúng ta không lập tức kinh doanh hiệu quả và khấu hao nhanh. Ngay trên đỉnh đầu chúng ta, đang có không ít hơn hai chục vệ tinh đang bay và họ cạnh tranh nhau gay gắt về giá cả cũng như các điều kiện vận hành. Cách đây 5 – 7 năm, giá mỗi Mbps dung lượng vệ tinh là trên 5 ngàn USD, giờ đây giá chỉ còn chưa tới 1 ngàn USD và chắc sẽ còn rẻ nữa. Cho nên, nguy cơ chúng ta bị “chủ nhà” sinh sự thì ít, chỉ có "chủ nhà" sợ chúng ta sinh sự để đòi giảm giá mà thôi.

Và cuối cùng, nhiều bạn nói “thất vọng” về đầu óc “con buôn” của tôi. Trước tiên, tôi rất vinh dự nếu được các bạn gọi là “con buôn”. Nhiều lần, trong profile của mình, tôi cân nhắc mục nghề nghiệp nên ghi là gì: “Doanh nghiệp”, “Thương gia”, “Con buôn”? Những cụm từ đầu nghe hoa mỹ và sang trọng quá. “Con buôn” có gì xấu? Từ ngàn đời xưa, đã có câu “phi thương bất phú” tuy rằng trong nhiều quãng thời gian định kiến xã hội chỉ vinh danh “sỹ, nông, binh” mà ghẻ lạnh với “thương”. Ngày nay, khi Việt Nam nêu cao định hướng xây dựng một đất nước “dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” thì có lẽ chúng ta nhìn nhận một cách công bằng hơn về “con buôn”. Buôn bán bao giờ cũng cần thể hiện tính hiệu quả, đã mở công ty, đã làm doanh nghiệp mà không quan tâm đến hiệu quả thì “con buôn” cũng sẽ chết sớm.

Kính mong các bạn comment để chúng ta tranh luận tiếp.

Nguồn: Trương Đình Anh's blog