- Xin "nới" thêm thời gian để phát biểu, ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết - người cuối cùng nêu ý kiến tại phiên thảo luận ở Hội trường về tình hình kinh tế - xã hội sáng nay (26/5) - đề nghị Quốc hội phải xem dự án khai thác bô-xít là công trình quan trọng quốc gia. Quốc hội phải thẩm tra và không quyết định một cách vội vã.

>> Đại dự án bô-xít Tây Nguyên và ý kiến nhiều chiều

Tiền rất tốn...

Đồng tình với chủ trương phát triển công nghiệp khai khoáng bô-xít và chế tạo nhôm kim loại, nhưng ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết thấy báo cáo Chính phủ gửi QH vẫn chưa giải đáp được 3 vấn đề mà dư luận nhân dân quan tâm.

Đó là hiệu quả kinh tế tác động đến môi trường tự nhiên và xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng.

Theo ông Thuyết, khai thác bô-xít ở Tây Nguyên là một "đại dự án liên quan đến rất nhiều vùng và rất nhiều ngành với số tiền rất lớn".

ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết và Nguyễn Lân Dũng đề nghị Quốc hội vào cuộc giám sát dự án bô-xít. Ảnh: VA

Theo Quyết định 167 của Chính phủ, dự án này từ nay đến năm 2025 sẽ cần huy động 190.000 -250.000 tỷ đồng vốn đầu tư. Riêng Đăk Nông có đến 4 nhà máy alumin, đánh số từ 1 đến 4, trải dài ở 4 tỉnh là Lâm Đồng, Đắk Nông, Gia Lai, Bình Phước. Chưa kể, còn có rất nhiều công trình phụ trợ.

Ông Thuyết dẫn chứng, chỉ tính riêng việc xây dựng một đường xe lửa dài 270km, với độ chênh của các điểm đến 700m, trên địa hình hết sức phức tạp, quanh co thì phải tiêu tốn 3,1 tỷ USD.

"Ô tô thì có thể đi được nhưng xe lửa thì chưa biết đi như thế nào, mà nếu được mời đi đường xe lửa chênh vênh như thế, tôi không biết là mình có đủ dũng cảm để đi không. Tiền rất tốn. Ngoài ra, còn phải làm cảng ở Hòn Kê Gà hoặc Hòn Gió, tất cả những tiền này tính vào đâu?", ông Thuyết nêu một loạt câu hỏi.

Vị Phó Chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên Nhi đồng QH tự trả lời: "Nếu những tiền này được tính vào sản phẩm alumin thì giá rất cao và như thế, sẽ hoàn toàn không có lãi. Nếu không tính vào mà coi là công trình dân dụng thì có thể nói là vô hình trung, chúng ta lấy tiền thuế của dân để làm lợi cho doanh nghiệp".

Ông Thuyết cũng đưa ra những tính toán đã được các nhà khoa học chỉ ra. Đó là giá alumin chỉ bằng 12% giá nhôm thành phẩm. Alumin là khoáng sản thô, đã được Đại hội 10 BCH Trung ương Đảng xác định phải hạn chế xuất khẩu. "Giá alumin trên thị trường đang xuống thấp, nền kinh tế đang gặp khó khăn, lãi lời chưa thấy đâu, vậy mà oái oăm là Việt Nam lại đi vay vài trăm triệu đôla để làm những nhà máy như ở Tân Rai, Nhân Cơ".

Trong khi đó, ngay Chủ tịch Hội đồng quản trị của TKV cũng nói là 50 ăn, 50 thua. "Nếu bây giờ mình bỏ tiền túi của mình ra thì có bao giờ mình đi kinh doanh theo kiểu chưa nhìn thấy lãi mà đã kinh doanh không?", ông Thuyết lưu ý.