Ở Việt Nam ta, có hai thành phố mà nếu ta đến đấy cùng với tình yêu, ta sẽ cảm nhận nó khác hẳn, ấy là Hà Nội và Đà Lạt.

Năm nay, phương Nam chợt lạnh. Những ngày đầu năm, giữa bao nhiêu bộn bề công việc, chợt một chiều ngẩng lên: Ơ kìa, lạnh quá. Và như một phản xạ vô thức, nỗi nhớ ùa về. Một nỗi nhớ không vu vơ, không mơ hồ, nỗi nhớ có tên hẳn hoi, là Hà Nội và... em.

Gã trai phương Nam là tôi đã hàng trăm lần dạo gót giầy trên đường phố Hà Nội. Ăn những bữa ăn Hà Nội, uống bia kèm lạc Hà Nội, hít thở cái đặc quánh nồng nàn của hương hoa sữa Hà Nội, ngơ ngẩn trước cái nồng say mà tơ mảnh của liễu, của Dâm Đàm, ngắm cái lúng liếng của mắt, da, của dáng, của cái sắc đẹp trời cho của các thiếu nữ Hà Nội mà nhiều người thốt lên là "đẹp nhất nước"..., rồi thôi. Rồi trở về với phương nam đầy nắng, bạt gió. Với những miên man bất tận hào sảng những đất, những người, những con đường xuyên chân trời, những chân trời xanh như nước mắt và nước mắt lung liêng như tiếng cười của em giữa mùa gió chướng...

Đến một ngày, bất ngờ như lá rụng. Em rụng vào tôi trong một chiều Hà Nội lạnh cắt ruột. Giản đơn, tự tin, thông minh, dịu dàng và đầy nữ tính. Có một nỗi nhớ bắt đầu từ đấy. Có một nỗi khắc khoải vừa gào thét vừa thầm lặng đánh thức tôi, hành hạ tôi. Tôi đã không còn vô tư với nắng với gió phương Nam nữa. Một Hà Nội khác hiện lên trong tôi, thẳm sâu và luôn phập phồng những cơn bão, những cơn bão dịu êm lấp lánh ánh bạc nhưng cũng có khả năng bùng nổ, đến xót xa, đến hoang dại.

Nó không thờ ơ, hời hợt, mà neo vào lòng như một vết cắt. Nó đốt lên trong tôi một nỗi nhớ, xếp lớp nghìn trùng trong tôi là cái nỗi nhớ vô cùng khổ đau nhưng cũng vô cùng hạnh phúc ấy. Tôi yêu nhất Hà Nội là những ngày mùa đông, từ chính cái mùa đông tôi gặp em. Người phương Nam rất sợ mùa đông Hà Nội. Nhưng có em ngồi sau xe thì mùa đông ơi, mùa tuyệt vời xiết bao. Gió căm căm. Lạnh căm căm. Má em căng ra trong cái lạnh mà ấm nồng, mà hào hển, mà hồng lên trong gió. Rồi bờ đê. Rồi hoa xoan trời ạ. Nó tơi bời nở trong gió, trong cái lạnh tê buốt, trong cái màu xám bạc của trời, làm tôn lên những li ti thảng thốt của cái màu tím dân dã, đến ngẩn ngơ, mà gợi, mà đọng trong ta cả một thời tuổi trẻ, sống dậy, ùa về, khao khát và đam mê...

Một sáng mùa đông như thế, mũ len, áo len, găng len... những thứ khá lạ với phương Nam, tôi và em đến phố Bát Đàn, một trong những con phố ngắn mà nổi tiếng của Hà Nội. Em giới thiệu cho tôi phở Bát Đàn, quán phở gia truyền nổi tiếng mà đến giờ, bước vào thế kỷ 21 đã được 5 năm, vẫn phải ăn như thời bao cấp. Tức là xếp hàng, cầm sẵn tiền trên tay, lấy được phở thì chọn một cái ghế cũng rất tạm bợ mà ngồi.

Nhưng mà phở thì đúng là phở. Nó ngon một cách tinh tuý chứ không xô bồ như ê hề các loại phở khác. Tô phở nóng đến giọt cuối cùng và ta cảm nhận trong ấy không chỉ năng lượng vật chất, mà dường như có một điều gì đấy lan toả trong ta giữa cái ngày đông lạnh giá này. Hình như là sự tích tụ văn hoá, là sự bay lên của tài hoa giữa cho và nhận, là sự mặc khải của con người giữa cuộc đời này, khiến cho ta cứ lâng lâng như không thật.

Rồi sang cà phê Quỳnh đối diện. Ta sẽ gặp hai chủ nhân nổi tiếng là nghệ sĩ điện ảnh Như Quỳnh và nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo. Ta miên man trong những bộ ảnh đầy chất Hà Nội, cái chất mà ta chỉ có thể cảm rồi thốt lên chứ không thể nào rạch ròi tách bạch trong lúc tay nâng ly cà phê đen thơm ngào ngạt, sánh quánh tâm trạng. Uống và nghiện cà phê là nghiện cả cái không gian cà phê chứ không chỉ là uống một cách cơ học. Bởi nếu chỉ uống thì chả ai ra quán làm gì, ngồi ởnhà tự pha lấy mà uống, vừa tiện vừa rẻ.

Nhưng mấy ai làm được như thế, các quán cà phê vẫn đông nghịt người. Ấy là người ta tìm đến một không gian cà phê, không gian cho tâm trạng, cho cảm xúc. Rồi một quán sách cũ ở chếch phía bên kia, nó mang trọn vẹn của một Hà Nội ý nhị, hào hoa mà sâu sắc... Hình như ngõ phố này có lần tôi đến rồi, nhưng phải hôm nay, đến đây cùng với em, tôi mới cảm nhận được hết nó, mới thấy té ra lâu nay ta chưa từng tận hưởng, chưa từng hạnh phúc, chưa từng sống ở cái nghĩa trọn vẹn nhất của nó.

Đi với em ở Hà Nội, tôi cảm nhận một chiều khác của yêu thương, của dâng hiến, của vì nhau. Ở Việt Nam ta, có hai thành phố mà nếu ta đến đấy cùng với tình yêu, ta sẽ cảm nhận nó khác hẳn, ấy là Hà Nội và Đà Lạt. Nếu chỉ trần sì đến đấy một mình, ta chỉ là một ta thô mộc, ngô nghê và nhạt nhẽo. Còn với một trái tim thổn thức, thành phố trở nên đa chiều đa sắc, bí ẩn hơn, thi vị hơn, nồng nàn và lãng mạn hơn...

Tôi đã từng cùng một đám bạn phương Nam, thuê mấy chiếc xích lô đi dạo đêm Hà Nội, đi để cảm nhận hết chiều sâu của phố khuya. Những xô bồ ban ngày lắng lại, ban đêm, Hà Nội hiện nguyên hình chất thơ của nó. Lãng mạn và trữ tình, thanh cao và sâu thẳm. Những con phố nhỏ găm đầy ký ức, ký ức như cỏ may, càng gỡ càng thít chặt. Những con đường cổ tích như đường Nguyễn Du, nơi có toà báo của tôi, đêm mơ màng như đang thổn thức trước bước chân ngập ngừng của các cặp tình nhân trong vô định những chiếc lá sấu như vô tư rụng trong cái ngỡ ngàng của cơn gió xé ruột.

Em ở đâu trong miên man những bóng người xa lạ, những quầng sáng vàng vọt, và cả tiếng lá xao xác trên đường. Có những lúc cứ thấy thắt ruột lại trước những dự cảm mơ hồ, mong manh như gió, những cơn gió lang thang, hiện hữu đấy, hư vô đấy. Thế rồi bờ đê trước mặt. Ào ạt gió. Những cơn mưa ngọt còn thăm thẳm vô tăm tích đâu đó tận chân trời. Con sông Hồng cuộn chảy cắt đôi nỗi nhớ. Không thể trốn chạy nỗi nhớ được rồi. Phải quay lại đối diện với nó... Một Hà Nội lại đau đáu trong nỗi nhớ không thể nào gỡ nổi...

Mùa này, hoa gạo đang nhoi nhói khắp các triền đê, thắp lên trong ta cả một vùng hồi ức tuổi thơ. Những bông hoa gạo nhỏ nhoi đốt trong sương mù những chấm đỏ báo hiệu nơi ấy có những dòng sông với những bến đò. Đã bao nhiêu lần tôi ngồi chờ đò bên những gốc gạo ấy. Bây giờ cao tốc, bây giờ cầu vĩnh cửu, bây giờ xé gió tốc độ, bây giờ những buyn đinh, những khu đô thị thênh thang, những sành điệu xanh đỏ tím vàng... ở đâu còn cái bông gạo thắc thỏm một thời ấy và có ai còn nhớ đến nó nữa?

Sáng nay, một gã bạn họa sĩ gọi từ Hà Nội: Vừa làm một chuyến lãng du dọc triền sông Hồng, ngược lên tận Phú Thọ ngắm hoa gạo.

Thì cũng như tình yêu vậy, phải đi tìm, chứ ở đâu mà sẵn...

(Sưu tầm)

Trong tiết se lạnh đầu đông, hoa cải vàng nở rộ hai bên bờ sông, Tết sắp đến rồi

Những ngày cuối năm, chúng tôi thường tranh thủ rời thủ đô ra ngoại ô để dạo chơi. Một trong những điểm đến được yêu thích là cánh đồng hoa cải bên triền đê sông Đuống.

6 giờ sáng chủ nhật, Hà Nội se se lạnh trong cơn gió mùa mới đến đêm qua. Chúng tôi xuất phát từ Nhà hát lớn rồi qua cầu Long Biên bắc trên sông Hồng. Tết, lại thấy một hình ảnh bình dị và khá dễ thương: những chiếc xe thồ đầy ắp rau xanh và hoa quả từ ngoại thành kẽo kẹt qua cầu. Một vài chiếc xe đạp chở đầy thược dược tím, cúc vàng, hồng đỏ qua sông, đem cả mùa xuân vào phố. Sang đến Gia Lâm, phố phường nhộn nhịp hẳn lên bởi những chiếc xe gắn máy lao vun vút, xe khách và xe bus tấp nập vào bến, những thanh âm sống động của ngày mới rộn rã dọc con đường.

7 giờ sáng, chúng tôi gặp sông Đuống cách trung tâm Hà Nội 15km. Đây là một nhánh của sông Hồng tách ra từ Yên Viên và có chừng 7km là địa giới tự nhiên giữa Hà Nội và Bắc Ninh. Chúng tôi rời con lộ lớn dẫn lên các tỉnh phía Bắc để rẽ vào con đường đê chạy dọc bờ sông. Triền đê yên tĩnh đến kì lạ. Lớp cỏ xanh dường như vẫn đang mơ màng trong giấc mộng đêm, tiếng côn trùng rả rích lúc xa lúc gần gợi lên trong chúng tôi cảm xúc của một người đi xa lâu ngày đang trở về quê nhà ở nông thôn. Bất chợt nhớ bà, nhớ mẹ, nhớ bát cơm cà và nồi cá kho riềng mỗi lúc chiều buông.

Tại đây, lại gặp những cậu bé dắt bò và bà con nông dân quẩy quang gánh ra đồng. Lại gặp những chiếc xe thồ với guồng xe hối hả vào phố, tiếng xe gắn máy nổ phành phạch như muốn đánh vỡ tan lớp sương giá của đêm. Gió hun hút thổi trên triền đê, khe khẽ lay những ngọn cỏ may tím nhạt. Ra đến ngoại ô, có cảm giác như mùa đông có thể chạm tay vào.

Đôi bạn trẻ chụp ảnh cưới với hoa cải

Đến địa phận thôn Đề xã Kim Sơn huyện Gia Lâm thì một cánh đồng hoa cải cúc mênh mông vàng rực hiện ra, đột ngột như thể một phép màu. Hoa cải cúc không có được vẻ tươi tắn nồng nàn của hoa cải dầu, nhưng nó lại có dáng vẻ mộc mạc chân chất của thôn quê rất “yếm thắm, má đào”.

Những cánh hoa vàng nhạt xếp quanh lớp nhuỵ nâu đủ làm chao đảo những cánh bướm và những chú ong đi làm mật. Chúng tôi dựng xe trên đê và nấu một nồi cà phê bằng bếp cồn khô. Ly cà phê nóng làm tan đi cái giá lạnh của mùa đông, xua đi cơn gió rét đang mê mải cuốn lá khô về trời. Các bạn tôi lấy máy ảnh ra và bắt đầu tác nghiệp, người mẫu chính là những người bạn đồng hành, tiếng cười đùa vỡ tan như thủy tinh lan dọc triền đê. Xa xa là hình ảnh làng quê Bắc bộ với những mái nhà bình yên trong nắng sớm.

Cùng đi với chúng tôi hôm đó còn có một đôi vợ chồng trẻ xúng xính comple, váy cưới đi chụp ảnh ngoại cảnh. Hiện nay, một phong trào đang rộ lên trong giới trẻ Hà Nội, thay vì chụp một bộ ảnh cưới trong studio thì họ lại cùng nhau về Bát Tràng hay ra ngoại ô. Thật may mắn khi đúng vào mùa cưới, người nông dân giữ lại những luống cải để lấy hạt giống cho vụ sau, và cánh đồng hoa cải đã trở thành một background tuyệt diệu cho bộ ảnh kỷ niệm tình yêu.

Tết, ngắm hoa cải, thấy nhẹ nhàng trong lòng, thoáng thêm cái ý nghĩ thơ nhạc rất dễ thương: “Này gió, đừng đem hoa cải về trời…”

(Sưu tầm)

Vậy là mùa đông đã về. Mùa đông là mùi khói rơm rạ thơm cay nồng, tỏa ra từ những gian bếp thấp tè, có những bữa cơm đoàn viên có bà, có mẹ, có cha. Để từ những làn khói mỏng manh ấy, mà con người ta có thể bước đi trong đời, vững chãi, bình yên...


"Hà Nội mùa này vắng những cơn mưa. Cái rét đầu đông, khăn em hiu hiu gió lạnh…Phố vắng nghiêng nghiêng cành cây khô, quán cóc liêu xiêu một câu thơ…"


Từ ngày biết tôi thích bài hát ấy, lần nào trông thấy tôi ra là bà cụ bán hàng nước ở đầu ngõ của khu tập thể lại bảo cô cháu gái xinh xắn có mái tóc dài tết thành hai bím dễ thương cho cái băng ghi lại từ chương trình ca nhạc theo yêu cầu của đài Hà Nội vào chiếc caset kiểu cũ, và bật lên. Âm thanh hơi rè nhưng vẫn có thể nhận ra được giọng của cô ca sĩ răng khểnh gốc Hà thành đằm thắm, mượt mà với giai điệu chầm chậm, diết da của tình yêu và nỗi nhớ…

Bà cụ bán hàng nước xấp xỉ tuổi 70, mái tóc ngả hết màu muối tiêu nhưng trông vẫn còn khoẻ mạnh và minh mẫn lắm. Là khách quen của bà từ khi về trọ ở khu này, nhưng tôi chưa biết tên bà là gì, nói đúng hơn là chưa một lần tôi dám hỏi tên của bà.


Quán của bà bình dị với một ấm trà lớn (kiểu ấm tích ngày xưa) được ủ trong một chiếc giỏ đan bằng mây; một ít kẹo lạc, ngô cay, dăm ba chai nước ngọt, rồi singgum…Chỉ có vậy nhưng đều đặn tối nào bà cũng dọn hàng ra, trừ những ngày mưa. Bà cười, nụ cười thành thật và hiền hậu: “Khách quen người bán, người bán cũng quen khách rồi. Chỉ cần nghỉ một buổi không ra thôi là tối hôm ấy cứ thấy nhơ nhớ, thiêu thiếu một cái gì đó trong nếp sống hàng ngày của mình…".


Quả thực, người ta đến với “quán cóc liêu xiêu" của bà không chỉ để nhâm nhi một cốc trà nóng trong không gian se lạnh của đầu đông, hay trầm ngâm suy tư – mà còn được để trò chuyện với bà, nghe bà kể chuyện…Bà kể về đời bà, từ khi về làm dâu thành phố như thế nào, đã gắn bó với phố phường Hà Nội này ra sao…Tôi ngồi lắng nghe và tưởng tượng cuộc đời một người đàn bà chịu thương chịu khó với những giọt mồ hôi của sự tảo tần. Dường như tất cả các đường phố, các con hẻm của đất Hà thành này bàn chân của bà đều đặt tới…


Rồi hết chuyện mình, bà lại kể sang chuỵện người - những chuyện bà mắt thấy tai nghe từ chính cái quán nước nhỏ của mình tối tối…Đó là cô hàng bán ngô nướng và bánh khoai bên cạnh, nghe tin anh chồng được xổ số đã nhảy lên như một đứa trẻ, bỏ cả bắp ngô đang nướng dở trên bếp than mà chạy về.


Bà lắc đầu cười: "Trăm lần mới được một lần…Chả bù cho những lúc nước mắt ngắn nước mắt dài, bị chồng bòn tiền mua vé số". Rồi chuyện đám thanh niên choai choai bắt nạt một cậu bé đánh giày. Bà chép miệng đầy cảm thương: "Khổ, thể nào tối đó thằng bé cũng phải nhịn đói cho xem!”…


Cứ thế, những con người, những cảnh đời xung quanh như những cuộn phim nhỏ được ghi lại trong cái nhìn nhân ái đồng cảm của bà, để rồi người nghe ngồi bên cốc trà nóng lại bâng khuâng chiêm nghiệm về ý nghĩa của cuộc sống từ những điều bình dị, giản đơn thường ngày như thế, mà không phải lúc nào chúng ta cũng nhận ra.


Cả bốn mùa xuân- hạ- thu - đông, bà đều có mặt ở quán nhỏ ấy, nhưng tôi thích đến với quán của bà vào mùa đông nhiều hơn…Mà hình như chẳng phải riêng tôi, những người khách quen khác của bà cũng vậy.


Liệu có phải vì: "Mùa đông lạnh buồn cho ta đến bên nhau…" như câu thơ cô bạn thân cùng bàn với tôi đã viết? Chỉ biết rằng, mùa đông lạnh, phố phường Hà Nội lạnh, nhưng quán nhỏ của bà thì luôn ấm áp, cái ấm áp của tình người, mà không len, áo nào có thể đem lại. Và tôi, cứ thích gọi bằng cái tên riêng đặc trưng ấy: Quán mùa đông.


Khói bếp- tiếng gọi về tổ ấm


Những buổi chiều đông, khi cái lạnh giăng tràn khắp phố, người đàn bà bán ngô nướng ở đầu ngõ bắt đầu nhóm bếp. Taybà run run gom những chiếc lá khô trên vỉa hè, châm lửa đốt. Những sợi khói xanh xao nhẹ nhàng bay lên. Bà cúi xuống thổi nhẹ, đám lá khô cháy bùng thành một ngọn lửa nhỏ. Bà đưa hai bàn tay gầy guộc ra khum khum, như sợ một ngọn gió bất chợt sẽ cuốn lửa đi mất. Rồi ngọn lửa lụi dần, nhưng những viên than thì đỏ rực lên như mặt trời buổi sớm. Vầng khói mỏng dần, tan vào trong vòm lá.

Tôi thường đứng một mình vẩn vơ nhìn màu khói quẩn quanh bay lên từ tán cây. Thấy lòng xốn xang, thổn thức. Nhớ đến dáng mẹ ngày nào vẫn cặm cụi nhóm bếp thổi những bữa cơm chiều. Đôi khi tôi hít một hơi thật sâu để cái mùi khét khét thơm thơm đọng lại trong lồng ngực. Bỗng thấy lòng ấm áp lạ kỳ. Bất chơt thèm một bữa cơm đoàn viên, một mái ấm gia đình, thèm được ngửi cái mùi khói chân quê không thể lẫn đâu ấy.


Tôi lục tìm trong ký ức tuổi thơ của mình những ngày đông giá rét. Thấy mình chân trần chạy lăng xăng trên những thửa ruộng khô nứt nẻ. Tiếng cười giòn tan trong gió chiều. Tôi và đám bạn chăn trâu vơ rơm rạ đốt để sưởi ấm. Khói đen bốc lên nghi ngút. Có khi chúng tôi hò reo nhảy múa quanh đống lửa như những thổ dân ăn mừng sau một chuyến đi săn thắng lợi. Ngọn lửa cháy rừng rực làm ấm lại những đôi bàn tay, bàn chân nhỏ đã lạnh cóng.


Bên đống lửa, chúng tôi hì hụi nướng những chú cào cào gầy xơ xác. Mấy cái miệng thi nhau thổi phù phù. Khói toả ra mù mịt cay xè. Mặt mũi đứa nào cũng nhọ nhem muội than. Mùi cào cào nướng ngầy ngậy lẫn với mùi khói cháy khét tạo ra một hương vị đặc trưng thật khó tả. Như có mùi của rơm rạ, của đồng đất quê nhà lẫn vào trong đó. Chúng tôi chơi đùa cho đến khi khói bếp bay lên từ những mái rạ trong làng thì hò nhau lùa trâu về. Lúc ấy mọi nhà đang chuẩn bị bữa cơm chiều.


Quê tôi thuở ấy còn lợp mái rơm. Và thường là loại rơm nếp, thân dài, rất bền mà lại có mùi thơm. Những chiều đông về, khói bếp bay lên từ những chái bếp đơn xơ, lẫn vào sương trắng. Không còn vị cháy xém, cay cay nơi sống mũi. Chỉ còn một mùi thơm thơm của rơm nếp đầu mùa. Tan trường về, tôi hay có thói quen vừa đi vừa đoán xem nhà ai đó đang nấu món gì.


Người làng tôi ngày ấy nấu ăn cũng đơn sơ lắm. Cứ ngửi mùi khói bay ra từ đầu hồi là biết. Này nhé, khói có vị cháy của đường phèn, đích thị món cá kho khô. Khói có vị thơm dậy của nước mắm, đúng là món thịt rim. Còn mùi tỏi xào thơm nức chắc chắn là món rau bí. Những món ăn hấp dẫn thúc giục đôi chân tôi bước mau về nhà. Tôi sẽ nhào vào bếp để xem nhà mình hôm nay có món gì. Và tôi sẽ reo lên sung sướng khi biết mẹ đang làm món trạch kho. Đó là món đặc sản của mùa đông quê tôi.


Rồi những năm lũ về. Cánh đồng làng ngập chìm trong biển nuớc. Cả làng lội bì bõm gặt lúa. Rơm rạ ướt hết. Mẹ nhóm bếp, khói bay mù mịt. Tôi thơ bé hồn nhiên chạy ra đầu ngõ bắt cá rô. Có biêt đâu mẹ vừa ngồi thổi cơm trong bếp, vừa cầm chậu hứng nước mưa mà nước mắt cứ chảy ra giàn giụa. Tôi vô tư hỏi mắt mẹ sao lại ướt. Mẹ bảo tại khói bếp làm mắt mẹ cay. Có hôm, mẹ chưa nấu cơm xong, tôi sốt ruột chui vào bếp ngồi cạnh mẹ nướng những củ khoai sượng sần ăn lót dạ. Khói bếp cay nồng nơi sống mũi.Tôi vẫn cười thích thú. Còn mẹ nhìn tôi xót xa.


Mẹ là người tần tảo, chắt chiu. Trong lúc đun bếp, rơm cháy làm những hạt lúa còn sót lại nổ lộp bộp. Mẹ cẩn thận khều ra, cậy vỏ trấu rồi bỏ vào chiếc ống bò dành cho tôi. Mẹ tỉ mẩn cho đến khi nấu xong bữa cơm cũng phải được lưng ống. Tôi sung sướng ôm hộp bỏng gạo vào lòng nâng niu như báu vật . Đó là một thứ quà “xa xỉ” của bọn trẻ quê chúng tôi thời đó. Vì thế, tôi không nỡ ăn hết ngay. Thỉnh thoảng mới nhón một hạt cho vào miệng. Những hạt bỏng gạo tan dần ở đầu lưỡi. Mùi thơm của gạo mới hoà lẫn mùi muội than cháy xém khiến tôi nhớ mãi.


Tuổi thơ tôi được bao bọc trong rơm rạ và mùi khói bếp. Những đêm đông, trước lúc đi ngủ, cả nhà tôi hay quây quần trong gian bếp bé xíu đốt lửa sưởi. Nhà không có củi, mẹ phải mồi bếp rơm. Lửa cháy bập bùng. Giọng bà nội trầm ấm. Những câu chuyện cổ tích, những câu chuyện về thời ấu thơ của ông bà, bố mẹ làm chúng tôi thích thú. Tôi ngủ quên trên tay mẹ lúc nào không hay. Rồi những ngày đông giá rét, chăn đắp không đủ ấm, mẹ bện rơm khô cho anh em tôi đắp cho đỡ lạnh. Đêm nằm còn thấy mùi thơm phảng phất của ruộng đồng, của mùi khói rơm rạ.


Tôi lớn lên, biết vào bếp giúp bố mẹ nấu những bữa cơm nhà. Mới biết thế nào là nỗi lo âu trong những ngày giáp hạt. Lu gạo đã vơi tận đáy. Đống rơm sau nhà cũng ngót đến gót chân, phải đun dè xẻn. Mới biết mắt mẹ không cay vì khói mà vì những muộn phiền. Tôi học cách lo toan mọi việc từ gian bếp đơn sơ. Để bố mẹ yên tâm cho những công việc ngoài đồng. Để khói bếp làm mặt mẹ rạng rỡ hơn mỗi khi chiều về. Và biết cách nói dối mỗi khi ngồi khóc một mình trong gian bếp nhỏ.


Rồi tôi rời xa mái làng thân yêu ra thành phố lập nghiệp. Cuộc sống gấp gáp cuốn tôi đi với những bon chen, toan tính đè nặng. Có lúc tưởng chừng như quên hẳn cái miền quê nghèo đã nuôi tôi khôn lớn ấy. Nhưng những lúc thấy mệt mỏi hay chán chường, tôi lại ra bến ô tô về quê.


Tôi chậm rãi đi bộ từ đầu làng về nhà. Lắng nghe những âm thanh đời thường vang lên trong chiều. Tiếng bà mẹ gọi con về tắm gội. Tiếng trâu nghé ọ về chuồng. Tiếng lợn kêu đòi ăn. Tiếng gà xao xác. Và những chái bếp đơn sơ vẫn còn đó. Khói biếc toả ra từ mái rạ, vẽ lên nền trời những dáng hình quen thuộc. Như mái tóc mẹ nhuốm sắc màu của thời gian. Mẹ vẫn đứng ở cửa bếp chờ tôi về. Mùi khói bếp khen khét vương nơi tóc mẹ làm lòng tôi ấm lại. Những lo lắng, mỏi mệt tan biến. Chợt thấy mình vẫn bé nhỏ trong vòng tay mẹ bao dung.


Bao năm xa quê, tôi vẫn không thể quên cái mùi khói cay nồng quen thuộc ấy . Khói bếp mỏng manh đã thấm vào tuổi thơ tôi. Để rồi có đi đến nơi đâu, khói bếp vẫn đưa tôi tìm về với mái ấm gia đình thân thuộc. Để không quên những tháng năm vất vả đã cho tôi nghị lực bước đi trên đường đời.


Khói bếp, ấm áp tuổi thơ tôi.


(ST: xem thêm tại http://bigfishhn.blogspot.com)