بگذریم از بحث هایی که در باب پاک بودن انرژی هسته ای مطرح است، که در کشور ما بنا به موضع رسمی حکومت همه باید معتقد باشند مشکلی به نام زباله های هسته ای و خطرات نیروگاه های هسته ای وجود ندارد و این انرژی مثل آب پاک است. اما «تجدید پذیر» بودن انرژی هسته ای کشف جدیدی است که بدون تردید باید به نام آقای احمدی نژاد ثبت شود، چون تا به حال از هیچ عالم و دانشمندی نظیر این سخن شنیده نشده است.

حتی اگر فرض کنیم کثرت اشتغالات و گرفتاری های ناشی از خدمت به مردم باعث شده باشد آقای احمدی نژاد فیزیک دوره ی دبیرستان را هم فراموش کرده باشد، باز هم به سختی می توان پذیرفت که جناب ایشان معنی و مفهوم کلمه «تجدید پذیر» را متوجه نباشند و همین طوری این کلمه از دهانشان در رفته باشد. مزید اطلاع خوانندگان عزیز عرض می کنم طبقه بندی شکل های محتلف انرژی در طی دروس علوم راهنمایی و حتی ابتدایی چندین بار تکرار می شود و در کتاب فیزیک سال اول دبیرستان (فصل اول بخش 7 تحت عنوان منابع انرژی ) می گوید: " در یک نگاه کلی منابع انرژی را می توان به دو دسته ی تجدید پذیر و تجدید ناپذیر تقسیم بندی کرد" و ادامه می دهد:" انرژی های تجدید ناپذیر تنها یک بار قابلیت مصرف دارند و منابع آن ها محدود است و پس از مدتی تمام می شوند. سوخت های فسیلی و سوخت های هسته ای از جمله ی این منابع محسوب می شوند...."

هر چند معمولاً بچه های با استعداد، آموخته های اصلی دوره ی نوجوانی را دیرتر فراموش می کنند اما فرض کنیم دوره ی دبیرستان به نحوی طی شده که ایشان مفهوم تجدید شوندگی منابع انرژی را فراموش کرده باشند. سؤال این است که آیا در دانشگاه علم و صنعت که ایشان هرسه مقطع تحصیلی لیسانس، فوق لیسانس و دکتری را طی کرده اند کسی فیزیک عمومی تدریس نکرده و یا مبحث انرژی از درس فیزیک عمومی یک (سال اول دانشگاه) حذف شده است و یا این که برخی از دانشجویان از آموختن این مباحث معاف بوده اند؟ تا جایی که بنده مطلعم دراین دانشگاه معتبر به غیر از دکتر بهبهانی (وزیر محترم راه فعلی و معاون سابق شهرداری در زمان احمدی نژاد ) که دکترای شهرسازی را به آقای احمدی نژاد تقدیم کرده اند، استادان برجسته و باسواد زیادی وجود دارند و نمی توان خجالت و شرمساری از این که یک دانش آموخته ی دکترای این دانشگاه نمی داند منابع انرژی هسته ای تجدیدپذیر نیست را به گردن برنامه آموزشی دانشگاه علم و صنعت انداخت. مشکل را باید جای دیگری جست و جو کرد.

حالا از همه ی این ها بگذریم و فرض کنیم یک دکترای شهرسازی لازم نیست چیزی از مفهوم انرژی بداند. اما سوال این جاست که اگر یک نفر به عنوان یک تحصیل کرده ی دانشگاهی رئیس جمهور کشوور شد و قرار شد تا در کنار سایر مسایل مبتلابه کشور در زمینه برنامه ریزی نظام مصرف و تولید انرژی کشور نیز تصمیم گیری کند، باز هم ضرورت ندارد حداقل فرق منابع تجدید شونده و تجدید ناپذیر انرژی را بداند؟ آیا جناب ایشان قبل از انحلال و ادغام شوراهای عالی مهم کشور از جمله شورای عالی انرژی، که رئیس جمهور ریاست آن را دارد، حداقل یک بار در بکی از جلسات این شورا شرکت نکردند تا لا اقل با تعاریف اولیه آشنا شوند؟ آیا ایشان در طی سه سالی که رئیس جمهور بودند لااقل یک گزارش دوصفحه ای از منابع انرژی کشور خوانده اند که در یک مصاحبه حساس تلویزیونی که نوار آن نیز دست خارجی هاست چنین گافی ندهند؟ آیا اگر فرض کنیم کثرت سفرهای استانی و ملاقات های مردمی به ایشان شناخت کافی از مشکلات مردم داده باشد، می توان پذیرفت رئیس جمهوری کشور را اداره می کند که خبر ندارد منابع انرژی هسته ای تمام شدنی هستند و هیچ سازوکاری در طبیعت اطراف ما وجود ندارد که بتواند آن ها را باز تولید کند؟

در همین مصاحبه ی ذکر شده، آقای احمدی نژاد با ژست متفکرانه و لبخند ملیح شان به خبرنگار ان بی سی می گفتند: " آیا اگر الان هزار نیروگاه هسته ای در جهان مشغول کار بود باز هم شاهد افزایش بی رویه قیمت نفت در جهان بودیم؟". بگذریم از این که ایشان در جاهای دیگر، همین قیمت فعلی نفت را هم پایین و غیرعادلانه اعلام کرده اند، اما این دلسوزی ایشان برای مصرف کنندگان انرژی در جهان و حسرت خوردن شان از کم بودن تعداد نیروگاه های هسته ای نشان می دهد که توصیفی که از «تجدید شونده» بودن انرژی هسته ای کرده اند واقعاً اتفاقی نبوده است و ایشان جداً تصور می کنند منابع محدود عناصر رادیواکتیو در زمین لایزال است و مثل انرژی باد، انرژی خورشید ی یا انرژی هیدرواستاتیک همواره با میزان تقریباً یکسانی در دسترس بشر هستند. وگرنه اطلاع از این که همپای قیمت نفت خام، بهای کیک زرد نیز به عنوان ماده خام و محدود تولید انرژی بالا رفته است کار چندان دشواری نیست.
این را صادقانه عرض می کنم که اگر مسئله به کم اطلاعی و کم مایگی یک مسئول بالای کشور ختم می شد که گهگاه باعث گاف های کلامی می شود مشکلی وجود نداشت. ما اصراری روی این که رئیس جمهور حکیمانه و از سر اطلاع حرف بزند نداریم. اگر هم موضوع به درک ناصحیح و غیر واقعی توده ی مردم از واقعیت ها منحصر می شد باز هم مشکل به نحوی قابل تحمل بود. اما فاجعه این جاست که برخی از مسئولان کشور خودشان هم به صحبت های کارشناسی نشده و ناشی از کم اطلاعی خویش ایمان دارند و برهمان مبنا تصمیم های کلان می گیرند. حکایت آش نذری ملاست که خودش شایعه ساخت و بعد از اندکی خودش باور کرد که آن سوتر آش می دهند. اگر آقای احمدی نژاد واقعاً بر این تصور باشد که منابع انرژی هسته ای در طبیعت تجدید پذیرند و بر همین مبنا برای کشور تصمیم بگیرد، فاتحه مان خوانده است.

ورود به عرصه سياست با خودت است خروجش با كرام‌الكاتبين. اگر وارد اين ميدان شدي و اسمت در محافل مطرح شد يا در دفترچه تلفن بعضي خبرنگارها ثبت شد، به سختي مي‌تواني نامت را حذف كني. حتي اگر از سر عافيت‌طلبي يا ترس يا بي‌حالي يا هر انگيزه ديگر كنج عزلت بگزيني و كار به كسي نداشته باشي صدجور معني و تجزيه و تحليل مي‌شود. يكي مي‌گويد خود را براي يك آينده پرماجرا آماده مي‌كند، ديگري مي‌گويد دارد كار مبنايي تئوريك مي‌كند، سومي گمان مي‌كند مشغول كار جدي تشكيلاتي هستي، ديگري فكر مي‌كند فعاليت‌ات را دور از چشم ديگران به خارج از كشور منتقل كرده‌اي و خلاصه هزار و يك تفسير جورواجور ديگر.

بنده خدا ميرحسين موسوي را نگاه كنيد. نزديك بيست ‌سال است كه عالم سياست را سه طلاقه كرده و به كار هنري خودش مشغول است. اما خدا نكند به اندازه يك آدم معمولي در جلسه‌اي دوستانه نظري ارائه كند، صد جا نقل قول مي‌شود و هر كس بر آن تفسيري مي‌گذارد. دست خودش نيست، هر حرفي بزند مهم تلقي مي‌شود. از گذشته نمي‌توان فرار كرد. بالاخره روزگاري او در راس هرم اجرايي كشور بوده و با مقامات عالي نظام حشر و نشر داشته است. بنابراين يا ناچار است سكوتي عميق پيشه كند و در هيچ موردي حرف نزند يا تن دهد به اينكه سوژه نقد و بررسي ديگران قرار بگيرد. چنين شخصيتي بخواهد يا نخواهد مطرح است و نامش از فهرست رجال سياسي پاك شدني نيست. حتي اگر خود را از چشم آفتاب و مهتاب هم پنهان كند چهارسال يك بار فصل انتخابات رياست‌ جمهوري كه مي‌شود كساني نامش را مي‌آورند وسط و در موردش بحث مي‌كنند.

يا عبدالله نوري را در نظر بگيريد.بالا برود و پايين بيايد سوژه تجزيه و تحليل‌هاست و كساني پيدا مي‌شوند كه به انحاي مختلف درباره‌اش نظر دهند. مگر مي‌شود آدمي در يك مدت نسبتا طولاني روي تيتر روزنامه‌ها باشد و بعدش هيچ. گذشته هر كسي، خوب يا بد، وبال گردنش است و تا ابد همراه او. به همين ترتيب خيلي كسان ديگر را مي‌توان نام برد كه تا وقتي زنده‌اند از فهرست سياسيون كشور قابل حذف نيستند چه خودشان بخواهند و چه نخواهند؛ و چه جريان حاكم بخواهد، چه نخواهد. اين مثال‌ها را گفتم كه ديگر نخواهم خاتمي را مثال بزنم.

سياست به قول اصفهاني‌ها «خيك شيره» است. ممكن است تو آن را رها كني ولي او تو را رها نمي‌كند. محكم چسبيده است و ول‌كن نيست. البته نقش‌ها عوض مي‌شود، جايگاه‌ها تغيير مي‌كند و متناسب با شرايط هر زمان آدم‌ها در موقعيت‌هاي جديدي قرار مي‌گيرند كه ممكن است مهم‌تر از گذشته تلقي شود و ممكن است كم ‌اهميت ‌تر به نظر برسد. اتفاقا اين پديده چيز خوبي است و به يك معني سنت حسنه‌اي است كه در كشورهاي مردم‌سالار بيشتر مورد توجه قرار مي‌گيرد. قرار نيست يك كسي كه وزير يا وكيل شد، يا بيش از آن، نخست‌وزير يا رئيس‌جمهور شد، تا آخر عمر در همان سمت باقي بماند.

جابه‌جايي سياستمداران و لبريز شدن پيمانه عمر سمت‌هاي خاص سياسي پديده‌اي است كه مردم هم از آن بدشان نمي‌آيد. حتي اگر هيچ عيب و ايراد خاصي هم نباشد جامعه بعد از مدتي از چهره‌هاي تكراري خسته مي‌شود و دلش مي‌خواهد چهره‌هاي ديگر با حرف‌هاي ديگر را در مقابل خويش ببيند. اما معناي اين حرف اين نيست كه خانم يا آقايي كه ساليان سال در يك يا چند سمت كار سياسي كرده و با استفاده از سرمايه اعتماد مردم تجربه اندوخته، از فرداي روزي كه از سمت خود كنار رفت برود صبح‌ها كنار آفتاب بنشيند، عصرها در پارك قدم بزند و وسط روز هم به خريد خانه يا غذاي بچه‌ها و مدرسه نوه‌ها بپردازد.

تجربه سياسي، بخشي از اندوخته يك جامعه است. جامعه‌اي كه توسعه‌يافته‌تر است تعداد بيشتري متخصص باتجربه دارد، تعداد بيشتري محقق دانشمند دارد، تعداد زيادتري مدير كاركشته دارد و تعداد بيشتري هم مخترع و مبتكر دارد. همه اينها سر جاي خود، اما از همه اينها مهمتر آنكه تعداد بيشتري رجل سياسي (اعم از زن و مرد) در داخل خود پرورش داده است و اتفاقا تجربه سياسي چون در بين اعضا و جوارح آدمي عمدتا با زبان كار دارد (البته به شرط آنكه مغز كارش را درست انجام دهد!) چه بسا در ساليان پيري و از كارافتادگي جسمي تازه اول شكوفايي ‌اش باشد. البته قبول دارم يك سياستمدار سالخورده قادر نيست هر روز ساعت‌ها روي صندلي بنشيند و در جلسات متنوع عصا قورت داده به اظهارنظرهاي رنگ و وارنگ حاضران پاسخ دهد. براي او امكان ندارد روزي چند سخنراني كند و هفته‌اي چند گزارش حياتي را تنظيم كند. اما در عوض بايد اذعان كرد كه سياستمداري كه دوره ممتدي از مشاغل اجرايي و سياسي را پشت سر گذاشته انباني از تجربه را بر دوش دارد كه گاه به مراتب ارزشمندتر از دستاورد كارهايي است كه صرفا با بذل انرژي و وقت توسط جوان‌ترها انجام مي‌شود. گاه يك جمله، يك تحليل، يك تجربه سياسي، يك خاطره و يك ريزبيني از سوي كسي كه سرد و گرم‌ها را چشيده است ممكن است در سرنوشت يك حزب يا جريان سياسي تاثيري خارق‌العاده داشته باشد.

در همه جاي دنيا كه براي سرمايه‌هاي انساني ارزش قائل هستند انجمن‌ها و احزاب نقش ذخاير و منابعي را ايفا مي‌كنند كه وظيفه نگهداري سرمايه‌هاي سياسي جامعه و بهره‌برداري صحيح و اصولي از آنها را برعهده دارند. يك جريان سياسي كه توانسته است طي سالياني مديران ارشد جامعه را تعيين كند پس از كنار رفتن از قدرت يا سرآمدن دوره قانوني خدمت مديران مذكور مي‌تواند به بهترين وجه اين سرمايه‌هاي ارزشمند را حفظ كند و به كار گيرد تا در دوره‌هاي بعدي كسب قدرت مجبور نباشد تمام تجربه‌ها را از سر گيرد.

البته به‌كارگيري مجدد اين سرمايه‌ها در سمت‌هاي قبلي يا سمت‌هاي جديد نيز مادامي كه نيروها از توان و قدرت مديريت برخوردارند ممنوع نيست، هرچند ممكن است مرسوم نباشد. اما آنچه مسلم است هيچ جامعه عقل‌مداري حكم نمي‌كند افرادي را كه تا چندي پيش سخنانشان تيتر روزنامه‌ها مي‌شد و اخبار فعاليت‌هايشان در رسانه‌ها نقل مي‌شد به يكباره از رده خارج كند و به عنوان جنس اسقاطي به آنها نگاه كند. عقل و درايت اقتضا دارد كه هر سياستمداري با هر انديشه‌اي كه دارد بتواند تا روزي كه توانايي تاثيرگذاري دارد و تا جايي كه امكان عمل دارد جامعه و دوستان و هواداران مشي سياسي‌اش را از تجارب و انديشه‌هاي خويش محروم نسازد.