HTML clipboard تاريخ زلزله هاي بزرگ شهر تبريز4

زمين لرزه سال 1324 ه.ق.

نظام السلطنه مافي در نامه يي بتاريخ دوشنبه 28صفر1324(1906م.)نوشته است که " وضع زلزله تبريز، پارسال و اين اوقات خيلي شدت کرده است، ديشب که شب يکشنبه بود، در ساعت هفت و بيست و پنج دقيقه بالا باز زلزله سختي شد و ربطي به زلزله آن سال ندارد".

زمين لرزه 1335 ه.ق.

بنوشته آرنولد ويلسون : "در تاريخ دوم ژوئن 1917ميلادي(11شعبان 1335 ه.ق.) در نود ميلي مشرق تبريز (عرض 38 درجه و طول 48 درجه و 5 دقيقه) زلزله يي روي داده است" و ما از چگونگي آن ناآگاهيم .

زمين لرزه 1309 ه . ش.

در سال 1309 هجري خورشيدي(1930 ميلادي و 1348 ه.ق.) يکي از زمين لرزه هاي بسيار سخت آذربايگان روي داد که نه تنها تبريز و خوي و مرند و رضائيه را تکان شديد داد بلکه شهر سلماس را زيرو زبر کرد و آن شهر را پاک از ميان برد .

اين زمين لرزه با آنکه شديد و هراس انگيز بوده ولي در تبريز و پيرامون آن ويراني چنداني بار نياورده بوده .

زمين لرزه 1315 ه.ش. (1355 ه.ق.)

يکي از زمين لرزه هاي سخت تبريز که در زمانهاي نزديک بروزگار ما روي داده است، زمين لرزه سال 1315 هجري خورشيدي (1937 ميلادي) است .

نخستين تکان اين زمين لرزه در دوشنبه شب (شب سه شنبه)سيزدهم مرداد ماه، در نيمه تابستان، شهر تبريز را بلرزه درآورد و چون دنباله يافت، مردم را سخت بهراس انداخت .

درباره داستان اين زمين لرزه ، شرحي در مهنامه پيمان همان سال از نوشته روزنامه کوشش، چاپ شده که با اندک دگرگوني در عبارتها، در اينجا مي آوريم :

زلزله مهيب و خرابيهاي تبريز

"خبر تلگرافي تبريز را که حاکي از حدوث زلزله بود، شرح داديم، اينک وقايع مفصل آن که بتوسط پست رسيده، ذيلا" طبع مي شود :

"شب سه شنبه 13 مرداد 1315، هشت ساعت و سي و پنج دقيقه بعد از ظهر، با يک غريو هولناکي که گويي چندين توپ را يکمرتبه آتش زدند، زمين لرزه دهشتناکي در تبريز روي داد که اگر از نقطه نظر تخريبات در درجه دوم و سوم نباشد، از جهت صدا و طولاني بودن که زمين مانند آب جوش در زير پا، ثانيه ها در غليان و جريان بود، از زلزله هايي است که از پنجاه و شصت سال پيش، نظاير آن در اين شهر که از کانونهاي معروف زمين لرزه شمرده مي شود، شنيده و ديده نشده است .

بعد از زلزله شديد اول، سپس يک بار صبح سه شنبه و بار ديگر ساعت سه بعد از ظهر روز چهارشنبه و بار چهارم شب پنجشنبه تکانهاي ديگري روي داد که هر سه آنها خفيف بود و چندان موجب نگراني و خرابي تازه يي نگرديد.

زلزله تبريز، آن شدت و دهشت را که در محله هاي بازار و خيابان و راسته کوچه و نوبر و مقصويه و ليل آبادو اهراب و ساير محله هاي مرکزي بخصوص اطراف خيابان پهلوي داشته، در محله هاي مارالان و سرخاب و شتربان و هکماوار و ساير محله هاي دور دست نداشته است، و عجيب تر از همه اينکه هر خرابي و شکست و ريزش که حاصل شده در عمارات محکم و ساختمانهاي گچ و آجري بوده ، در خانه هاي چينه يي و خشتي(چه کهنه ساز و چه تازه ساز) چندان و بلکه هيچ گونه تخريباتي بوجود نيامده است .

چون هيچ کدام از محله هاي معمور و خانه هاي آباد شهر و خرابيهاي زلزله( کم و بيش)سالم نمانده، بنابر عقيده اشخاص مطلع، خسارات امسال بمراتب بيشتر از خسارات سيل هشتم مرداد 1310(ه.ش.) مي باشد .

زمين لرزه 1332 ه.خ.

چنين مي نمايد که پس از زمين لرزه شديد سال 1315 زمين ناآرام تبريز، روزگاري از غرش و جنبش و طپش و جوشش باز ايستاده و دست از گريبان مردم رنجيده اين شهر باز کشيده بوده است، زيرا در زماني نزديک به هفده سال، ديگر زمين لرزه يي که شايسته نوشتن باشد در تبريز روي نداده است تا در روز بيست و چهارم اسفند ماه سال 1332 ه.خ (9 رجب 1373 ه.ق و 15 مارس 1955 م.)زمين لرزه يي بشدت چهار درجه ريشتر بساعت محلي دو و هجده دقيقه و بيست و چهار ثانيه پس از نيمه شب رخ داده که با همه هراسان کردن مردم و ريختن آنان از خانه ها به بيرون موجب خسارت مالي و جاني نگرديده است .

زمين لرزه 1334 ه.خ .

بموجب ثبت بايگاني کمپيوتري مرکز زلزله شناسي تهران در تاريخ يکم شهريور ماه 1334 ه . خ . (5 محرم 1375) باز زمين لرزه يي بشدت چهار درجه ريشتر بساعت محلي سه و سي و شش دقيقه و بيست و نه ثانيه پس از نيمه شب (ساعت 24 و 6 دقيقه و 39 ثانيه گرينويچ روز 24 اوت 1956 م .) تبريز را بلرزه و جنبش درآورده بوده است .

زمين لرزه 1338 ه . خ .

همان بايگاني حاکي است که در روز بيست و هفتم اسفند 1338 ه .خ . (19 رمضان 1379 = 20 مارس 1960 م .) بساعت محلي يک و پنجاه و پنج دقيقه و بيست و پنج ثانيه پس از نيمه شب هنگامي که مردم به انجام مراسم احياء پرداخته و خود را آماده خوردن سحري مي کردند، تکاني سخت بشدت بالاتر از چهار درجه ريشتر زمين تبريز را بلرزه درآورده و باعث هراس مردم شهر گرديده بوده است .

زمين لرزه 1340 ه . خ .

اين زمين لرزه نيز در بايگاني کمپيوتري بتاريخ روز يازدهم دي ماه 1340 ه . خ . (23 رجب 1381 ه.ق = 1 ژانويه 1962 م .) با شدت 60/3 درجه ريشتر بساعت محلي بيست و يک و چهل و هشت دقيقه و بيست و چهارثانيه در ناحيه تبريز ثبت گرديده است .

زمين لرزه 1344 ه . خ .

در سال 1344 ه . خ . دو تکان سخت زمين تبريز را به لرزه درآورده است. يکي از اين تکانها در روز سه شنبه نهم آذرماه (30 نوامبر 1965م.)آن سال روي داده که درباره اش در روزنامه کيهان چنين آمده است :

" ساعت يک و نيم بعد از ظهر سه شنبه نهم آذرماه 1344 براثر زلزله شديدي که روي داد شهر تبريز، بلرزه درآمد و مردم سراسيمه از خانه هاي خود بيرون آمده و در کوچه ها و خيابانها اجتماع کردند. شدت زلزله بحدي بود که مردم تا ساعتها بعد از وقوع آن، جرأت نزديک شدن به خانه هاي خود را نداشتند.

زمين لرزه ديگر اين سال در روز آدينه هفدهم ديماه (14رمضان 1385ه.ق = هفتم ژانويه 1966 م.) رخ داده و درباره آن باز در روزنامه کيهان چنين نوشته شده :

"زلزله شديدي که صبح ديروز (ساعت 5 و 21دقيقه و 36 ثانيه)در تبريز و اطراف حادث گرديد، مدت پانزده ثانيه ادامه داشت و باعث ترس و وحشت اهالي شد .

اين زلزله با وجود شدت و طول مدت، در شهر تبريز، خسارات وتلفاتي وارد نياورد .همزمان با وقوع زلزله درتبريز، درزنوز و مرند نيز زلزله حادث شد که به شدتزلزله در تبريز نبود و خساراتي وارد نياورد ".

زمين لرزه 1350 ه . خ.

در سال 1350 هجري خورشيدي (1971 م . ) روز سه شنبه، بيست و پنجم آبانماه (16 نوامبر) زمين لرزه سختي، تبريز را تکان داد، که درباره آن در روزنامه کيهان چنين آمده است :

"زلزله نسبتا" شديدي ساعت دو ونيم بعد از نيمه شب گذشته، تبريز را تکان داد، اين زمين لرزه، در تبريز خسارتي ببار نياورده است . از خسارات احتمالي اطراف هنوز اطلاعي در دست نيست".

زمين لرزه 1351 ه . خ .

در روزنامه کيهان درباره اين زمين لرزه، که در روز سه شنبه شانزدهم ديماه (6ژانويه 1973 م .) سال 1351 هجري خورشيدي (1 ذيحجه 1394)روي داده و تکانهاي بسياري داشته است چنين آمده :

از بعد از ظهر ديروز تا نيمه شب گذشته، زلزله سه بار تبريز را تکان داد . اولين زلزله در ساعت هفت و نه دقيقه و سي و پنج ثانيه بعد از ظهر روي داد و شدت آن بحدي بود که مردم سراسيمه از خانه ها و مغازه ها، بيرون ريختند و چند دستگاه از وسائط نقليه نيز در حال حرکت از مسير خود منحرف شدند و تصادف کردند .

در چند نقطه شهر، شيشه مغازه ها شکست و همچنين يک زن حامله که مشغول تماشاي فيلم در يکي از سينماها بود از وحشت وضع حمل کرد . . .

دومين زلزله نيز که خفيف تر از اولي بود در ساعت يازده و بيست و سه دقيقه و نه ثانيه ديشب و سومين زلزله در ساعت دوازده و بيست و شش دقيقه و بيست و يک ثانيه ديشب روي داد .

شيرو خورشيد سرخ ظهر امروز اعلام کرد که زلزله تبريز هيچ گونه خسارت مالي و جاني نداشته است .

زمين لرزه 1352 ه . خ .

در روز شنبه ششم مردادماه سال 1352(ژوئيه 1973) در تبريز زمين لرزه يي روي داده که گزارش آن در رونامه کيهان چنين آمده :

"در حدود ساعت دو بامداد امروز، زلزله نسبتا" شديدي بمدت سه ثانيه، تبريز را لرزاند، حرکت گهواره مانند زلزله، مردم را بسختي وحشت زده کرد، و به خيابانها کشانيد و تکرار آن بفاصله چند ثانيه، بيشتر بر نگراني مردم افزود . اين شديدترين زمينلرزه تبريز در سالهاي اخير بود ".

زمين لرزه 1353 ه . خ .

درباره زمين لرزه روز پنجشنبه سي ام آبانماه سال 1353 هجري خورشيدي (21 نوامبر 1974 م .)باز در روزنامه کيهان چنين نوشته است :

"ساعت هفت و بيست و پنج دقيقه صبح امروز، زلزله نسبتا" شديدي، تبريز را لرزاند، مردم سراسيمه از خانه ها و مغازه ها بيرون ريختند .

اين زلزله در تبريز، خسارت جاني و مالي ببار نياورد، ولي از خسارات احتمالي اطراف هنوز گزارش نرسيده است ".

زمين لرزه 1354 ه . خ .

بسال 1354 هجري خورشيدي در تبريز سه بار زمين لرزه روي داده است .

يکي در روز دوشنبه چهاردهم مهر (16 اکتبر 1975 م.) که درباره اش در روزنامه کيهان چنين گزارش شده است :

" بنا بگزارش خبرنگار کيهان، روز دوشنبه، زلزله تبريز و اردبيل و سراب را لرزانده . زمين لرزه در اردبيل در ساعت بيست و يک و سي و هفت دقيقه و چهل و دو ثانيه و در تبريز در ساعت بيست و چهار و شانزده دقيقه و در سراب در ساعت بيست و يک و چهل و پنج دقيقه روي داد و خسارت مالي و جاني ببار نياورد".

دومي در آغاز روز دوشنبه بيستم ديماه همان سال (دسامبر 1975) ساعت دوازده و چهارده دقيقه و هشت و نيم ثانيه بوده که زمين لرزه نسبتا" شديدي پيرامون تبريز را نيز بلرزه درآورده بوده است .

سومي در روز سه شنبه چهاردهم بهمن ماه (4 فوريه 1976 م.) روي داده که خبرنگار کيهان آنرا چنين گزارش کرده است :

" ساعت هشت و يازده دقيقه و بيست ثانيه بعد از ظهر روز گذشته، زلزله يي در يکصد و پنجاه کيلومتري تبريز روي داد که خساراتي ببار نياورد.

زمين لرزه سال 1357 ه . خ .

بنا بگزارش خبرنگار روزنامه رستاخيز در ساعت بيست و يک و بيست ويک دقيقه و سه ثانيه روز دوشنبه شانزدهم مرداد ماه زمين لرزه يي با شدت 8/2 درجه ريشتر در بيست کيلومتري شرق تبريز روي داده و در همان زمان اين لرزش در تبريز نيز با همان شدت احساس گرديده است .

زمين لرزه هاي سال 1363 ه . خ .

در باره زمين لرزه دوم اين سال باز جمهوري اسلامي نوشته است :

بنابگزارش مرکز زلزله نگاري مخابراتي آذربايجان متعلق به سازمان انرژي اتمي ايران ساعت پانزده و چهار دقيقه روز جمعه دوم شهريور ماه زمين لرزه يي با شدت بيش از 5/4 ريشتر در شمال شرقي درياچه رضائيه حوالي شبستر روي داد . اين زمين لرزه که با پس لرزه هايي همراه بود، شهرهاي تبريز، آذرشهر، مرند و چند شهر اطراف درياچه رضائيه را لرزانده است، هنوز از ميزان تلفات و خسارات احتمالي گزارشي دريافت نشده .

سومين زمين لرزه در همين سال در روز بيست و دوم اسفند ماه روي داده و اطلاعات درباره آن نوشته است :

"خبرنگار زلزله نگاري آذربايجان وابسته به سازمان انرژي اتمي ايران گزارش داد ساعت هجده و يازده دقيقه ديروز(چهارشنبه) زمين لرزه يي به شدت مطلق حدود 5/3 درجه ريشتر شهر تبريز و آباديهاي اطراف آنرا لرزاند .

زمين لرزه سال 1364 ه . خ .

در تاريخ دهم فروردين اين سال تکان نسبتا" سختي تبريز را بلرزه درآورده بود که درباره آن در روزنامه کيهان آمده است :

"ساعت سيزده و چهار دقيقه پريروز، زلزله يي در تبريز روي داد که پايگاه زلزله شناسي دانشگاه تبريز شدت آن را 2/3 درجه ريشتر ثبت کرده".

زمين لرزه سال 1366 ه . خ .

درباره زمين لرزه اين سال در روزنامه اطلاعات مي نويسد :

"زلزله يي به شدت 9/3 درجه ريشتر ديشب (31/4/66)شهر تبريز را لرزاند. به گزارش پايگاه زلزله شناسي دانشگاه تبريز وابسته به مؤسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران در ساعت بيست و يک و سي و پنج دقيقه و چهارده ثانيه ديشب زلزله يي بشدت 9/3 ريشتر در شهر تبريز بوقوع پيوست که تا لحظه مخابره از تلفات يا خسارات احتمالي آن گزارشي بدست نيامده است".

زمين لرزه هاي سال 1367 ه . خ .

فرجامين زمين لرزه تبريز و پيرامون آن که در اين کتاب ياد مي شود، دو تکان سختي است که بندر شرفخانه را لرزانده و پس لرزه هاي آن در تبريز نيز محسوس بوده است .

درباره اين تکانها در کيهان به تاريخ 19/7/67 چنين نوشته شده است :

" بندر شرفخانه صبح امروز با دو لرزه نسبتا" شديد لرزيد . نخستين زلزله در بندر پرفخانه ساعت ده و بيست دقيقه و سي و چهار ثانيه صبح امروز با شدت 4 ريشتر به وقوع پيوست، دومين زلزله نيز بفاصله هجده ثانيه بندر شرفخانه را تکان داد، شدت دومين زلزله 3/4 ريشتر بود .

پايگاه زلزله شناسي دانشگاه تبريز محل وقوع زلزله را هفت کيلومتري شمال غرب تبريز اعلام کرد .

برگرفته از کتاب : زمين لرزه هاي تبريز

چاپ اول 1368

نوشته : يحيي ذکاء